Gestasyonel diyabetes mellitüs tanısı almış gebelerde Pender'in Sağlığı Geliştirme Modeli temelli diyabette öz yönetim programının etkisinin değerlendirilmesi


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ESRA ALTUN

Danışman: Sena Kaplan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, gestasyonel diyabet mellitus (GDM) tanısı almış gebelerde Pender'in Sağlığı Geliştirme Modeli (SGM) temelli diyabette öz yönetim programının etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.Araştırma, Ocak–Temmuz 2025 tarihleri arasında bir üniversite hastanesinde yürütülmüş olup, güç analizi doğrultusunda belirlenen örneklem büyüklüğü esas alınarak dahil edilme kriterlerini karşılayan toplam 71 kişi ile tamamlanmıştır. Araştırma, müdahale (n=37) ve kontrol (n=34) grupları olmak üzere yürütülmüştür. Veriler; Kişisel Bilgi Formu (KBF), Diyabet Hastalarında Sağlık İnanç Modeli Ölçeği (DHSİMÖ), Gestasyonel Diyabette Öz Yeterlilik Ölçeği (GDÖYÖ), Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ), Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği-II (SYBDÖ-II) ve postpartum izlem formları kullanılarak toplanmıştır. Gruplar arasında sosyodemografik ve obstetrik özellikler açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır (p>0.05). Müdahale grubunda, DHSİMÖ'nin algılanan ciddiyet, algılanan yarar, algılanan engeller ve önerilen sağlık davranışları alt boyutlarında anlamlı düzeyde iyileşme gözlenmiştir (p 0.05). Bulgular, Pender'in SGM temelli diyabette öz yönetim programının sağlık davranışlarını güçlendirdiğini ve maternal, fetal/neonatal sonuçlar üzerinde olumlu etkiler oluşturduğunu göstermektedir. Bu doğrultuda, Pender'in SGM temelli yaklaşımlarının klinik uygulamalarda yaygınlaştırılması ve farklı örneklemlerle uzun dönem etkilerinin değerlendirilmesi önerilmektedir.