Aksiyel Spondiloartrit Hastalarının Tedavisinde Biyolojik Ajanların Tiyol-disülfit Düzeyine Etkisi


Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Semra FIRAT

Danışman: ŞÜKRAN ERTEN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Oksidatif hasar ile antioksidan savunma arasındaki dengenin bozulması ile oluşan oksidatif stresin, ankilozan spondilit (AS) dahil çeşitli inflamatuar hastalıkların patogenezi üzerinde rolü mevcuttur. Önemli bir antioksidan olan tiyoller, oksidan moleküller ile reaksiyona girerek disülfit bağlarını oluşturur. Bu şekilde tiyol ve disülfit dengesi korunur. Çalışmamızda; Erel ve Neşelioğlu'nun geliştirdiği yöntem ile aksiyel spondiloartritli (axSpa) biyolojik ajan başlanan hastaların tedavi öncesinde ve tedavinin 3. ve 6. ayında tiyol-disülfit değişkenlerinin düzeyi ölçülerek biyolojik ajanların oksidatif stres üzerine etkisi irdelenmiştir. Ayrıca tiyol-disülfit değişkenlerinin düzeyleri ile hastalık aktivite göstergeleri arasında korelasyon da değerlendirilmiştir. Materyal-Yöntem: Çalışmamıza Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tıp Fakültesi-Ankara Şehir Hastanesi Romatoloji kliniğine başvuran daha önce axSpa tanısı ile takip edilen 18-70 yaş arasında yeni biyolojik ajan başlanan ve daha önce biyolojik ajan kullanan ancak biyolojik ajan tedavisine en az 3 ay ara veren axSpa'lı 37 hasta dahil edildi. Gebelik, malignite, enfeksiyon durumu olan hastalar ve tedavi sırasında biyolojik ajan tedavisine ara verenler çalışmadan çıkarıldı. Her hastanın ayrıntılı öyküsü, romatolojik muayenesi, sakroiliak grafisi ve sakroiliak MRG görüntülemeleri, HLA-B27 genetik sonuçları sorgulandı. Biyolojik ajan tedavisi öncesi ve tedavisi sonrası 3. ve 6. ayda olmak üzere akut faz testleri (eritrosit sedimentasyon hızı (ESH), C-Reaktif Protein (CRP) ve hastalık aktivite skorları visual analogue score (VAS), Bath ankylosing spondylitis disease activity index (BASDAI) skoru ve ankylosing spondylitis disease activity index (ASDAS)-CRP, ASDAS-ESH tespit edilip kaydedildi. Hastalardan rutin olarak bakılan parametrelere ek biyolojik ajan tedavisi öncesi ve tedavi sonrası 3. ve 6. ayda olmak üzere olan tiyol-disülfit değişkenlerinin düzeyi ölçüldü. Bu çalışılan parametreler ile biyolojik ajan başlanan axSpa'lı hastaların tedavi öncesi ve tedavinin 3. ve 6. ayında nativ tiyol, toplam tiyol, disülfit düzeyleri ve disülfit/native tiyol, disülfit/toplam tiyol, nativ tiyol/toplam tiyol yüzde değerleri incelendi. Bulgular: Çalışmamızda %54,5 (n=18) kadın, %45,5 (n=15) erkek olmak üzere toplam 33 axSpa hastası yer almaktadır. Cinsiyetin AS ve radyografik olmayan axSpa (nr-axSpa) grupları arasında karşılaştırmasında anlamlı farklılık saptanmadı. AS grubunda yer alan hastaların yaş ortalaması 38,8±8,3, nr-axSpa grubunda yer alan hastaların yaş ortalaması 41,1±9,3 olup gruplara göre dağılımında anlamlı farklılık saptanmadı (p=0,48). Gruplar arasında aile öyküsü, sigara kullanımı, HLA-B27 pozitifliği, aşil tendinit/plantar fasiit varlığı, sabah tutukluğu, semptom süresi, hastalık süresi ve kullandığı tedavilere göre karşılaştırma yapıldığında istatistiksel açıdan anlamlı fark bulunmamıştır (Her bir parametre için p>0,05). Periferik artrit tutulumu ise AS grubunda %36,4 (n=8), nr-axSpa grubunda ise %72,7 (n=8) olarak saptanmış olup anlamlı düzeyde farklıdır (p=0,049). Çalışmamızda hastalık aktivitesini değerlendirmek amacıyla kullanılan VAS, ESH, CRP, BASDAİ, ASDAS-CRP, ASDAS-ESH parametrelerinin biyolojik ajan tedavi öncesi bazal ölçümler ile biyolojik ajan tedavi sonrası 3. ve 6. ay ölçümleri arasında yapılan karşılaştırma sonucu istatiksel olarak anlamlı farklılıklar saptanmıştır (her bir parametre için p <0,05). Ancak dinamik tiyol-disülfit değişkenlerinin biyolojik ajan tedavi öncesi bazal ölçümler ile biyolojik ajan tedavi sonrası 3. ve 6. ay ölçümleri arasında yapılan karşılaştırma sonucu 6. ay total tiyol düzeylerinde artış hariç istatiksel olarak anlamlı farklılıklar saptanmamıştır. (her bir parametre için p>0,05). Total tiyol düzeylerinin biyolojik ajan tedavi öncesi bazal ölçümü ortalama 438,9±70,4 ve biyolojik ajan tedavi sonrası 6. ay ölçümü ortalama 491,9±69,6 olarak saptanmış olup istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır (p=0,047). Biyolojik tedavi sonrası 6. ayda bakılan BASDAİ, ASDAS-CRP, ASDAS-ESH, ESH ve CRP değişkenleriyle dinamik tiyol-disülfit parametreleri arasında yapılan korelasyon analizinde BASDAİ, ASDAS-CRP ve ASDAS-ESH düzeyleri ile native tiyol ve total tiyol düzeyleri arasında pozitif yönlü orta kuvvetli ilişki gözlendi. Sonuç: AxSpa'lı hastalarda biyolojik ajan ile tedavi sonrası 6. ayda bakılan total tiyol düzeyinde bazal değere göre anlamlı artış saptanmıştır. Ayrıca biyolojik ajan ile tedavi sonrası 6. ayda BASDAİ, ASDAS-ESH ve ASDAS-CRP ile tiyol-disülfit değişkenleri arasında orta kuvvete pozitif korelasyon saptandı. Bu verilere dayanarak axSpa'lı hastalarda biyolojik ajan ile tedavinin oksidatif stres üzerinde etkili olduğunu ve oksidatif stresi azalttığını görmekteyiz. Ancak axSpa grubu hastalarda biyolojik ajan ile oksidatif stres arasındaki ilişkinin daha açık şekilde ortaya konulması amacıyla daha geniş kapsamlı hasta gruplarıyla çalışmalar yapılmalıdır.