Türkiye’deki Büyükşehir Belediyelerinin Web Sitelerinin WCAG 2.2. Standartlarına Göre Erişilebilirlik Analizi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yönetim Bilişim Sistemleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALİ RIZA TUNÇAY
Danışman: Keziban Seçkin Codal
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Türkiye’deki Büyükşehir Belediyelerinin Web Sitelerinin
WCAG 2.2. Standartlarına Göre Erişilebilirlik Analizi
Kamu hizmetlerinin dijitalleşmesi, bilgiye ve hizmete erişimde zaman ve mekân
sınırlarını kaldırsa da bu dönüşümün fırsat eşitliğine hizmet etmesi ancak "web
erişilebilirliği" ile mümkündür. Bu çalışma, Türkiye’deki 30 büyükşehir belediyesine ait web
sitelerinin erişilebilirlik düzeylerini WCAG 2.0, 2.1 ve güncel WCAG 2.2 standartları
çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, Total Validator aracıyla elde edilen
teknik verilerin senaryo bazlı manuel testlerle desteklendiği karma yöntem kullanılmıştır.
Çalışmanın özgün bir boyutu olarak, uygulanan iki farklı test yöntemi arasındaki tutarlılık
düzeyi Jaccard Benzerlik İndeksi ile analiz edilmiştir.
Bulgular, belediye web sitelerinin WCAG standartları kapsamındaki "Seviye A"
(Asgari Düzey) gerekliliklerini dahi tam olarak karşılayamadığını göstermektedir.
Erişilebilirlik ihlallerinin özellikle “Algılanabilirlik” ve “İşletilebilirlik” ilkelerinde
yoğunlaştığı; alternatif metin eksiklikleri, yetersiz renk kontrastları ve klavye ile kullanım
sorunlarının en sık rastlanan hatalar olduğu belirlenmiştir. WCAG 2.2 standartları açısından
ise, özellikle klavye odak görünürlüğünün belirginleştirilmesi ve hatalı girişleri önleyici
mekanizmaların kullanımı noktasında belediyelerin henüz yeterli olgunluğa erişemediği
görülmüştür.
Otomatik ve manuel değerlendirme sonuçları arasında hesaplanan %40,2’lik Jaccard
Benzerlik İndeksi, iki yöntem arasındaki örtüşmenin sınırlı düzeyde kaldığını ortaya
koymaktadır. Bu oran, otomatik test araçlarının tek başına yeterli olmadığına ve manuel
incelemelerle desteklenmesi gerektiğine dair literatürdeki görüşleri istatistiksel olarak
doğrulamaktadır. Çalışma, belediyelerin dijital erişilebilirlik stratejilerini geliştirmeleri ve
test süreçlerinde salt otomasyona dayalı yaklaşımlar yerine bütüncül değerlendirme
yöntemlerini benimsemeleri açısından yol gösterici niteliktedir.