Çocuk acil servise başvuran akut böbrek hasarı olgularının demografik, klinik ve prognostik özelliklerinin araştırılması


Creative Commons License

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: KAAN ÇELEBİER

Danışman: Sare Gülfem Özlü

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Giriş: Akut böbrek hasarı (ABH) , tüm yaş gruplarında gözlenebilen, renal fonksiyonlarda aniden yaşanan bozulma sonucu üre ve diğer metabolik derivelerin kanda birikimi ile süregelen zararlı bir süreçtir. Yüksek mortalite ve morbidite sebebi olması ile her yaş grubunda yakın izlem, etkin ve hızlı tedavi gerektiren bir durumdur. Bu sebeple araştırmacılar ABH'nın erken tanınması ve klinik seyrinin belirlenmesi adına çeşitli kriterler oluşturmuşlardır. Ancak halen tanı ve klinik derecelendirmede kullanılan ortak bir konsensus oluşmamıştır. Amaç: Çalışmamız Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Çocuk Acil Polikliniklerine başvuru Sonrasında ABH tanısı ile izlenen ve tedavi edilen olguların değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda Eylül 2019 ile Nisan 2022 tarihleri arasındaki 2 yıllık süreçte hastanemiz çocuk acil polikliniklerine ayaktan ve dışmerkezlerden sevk ile başvuran, çocuk hastalıkları servisi, çocuk yoğun bakım ünitesi ve çocuk acil gözlemde izlem ve tedavileri yapılan, başvuruda ABH tanısı alan, 1 ay – 18 yaş arasındaki hastalar, retrospektif olarak incelenmiştir. ABH tanımlamada KDIGO kriterleri kullanılmıştır. Hastaların yaşları, cinsiyetleri, şikayetleri, geldikleri yerler, başvuru vital bulguları, başvuru fizik muayene bulguları, sahip oldukları kronik hastalıkları, laboratuvar bulguları, ABH nedeni, tipi ve evresi, izlendikleri servisler, tedavi yöntemleri, prognoz ve iyileşme süreleri araştırılmıştır. Bulgular: Hastalarımızın yaşları 1 ay – 18 yaş arasında değişmekte olup ortanca yaş 13 olarak hesaplanmıştır. Hastaların %57,5'i 121 ay ve üzerindeki hastalardı. Hastalarımızın %44,8'i kız , %55,2'si erkekti. Hastalarımızın %89,7'si Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı , %10,3'ü göçmen statüsündeki hastalardı. Hastaların %75,9'u Ankara'dan , %24,1'i Ankara dışı bölgelerden başvurmuştu. Hastaların %39,3'ünde daha önceden bilinen ve başvuru esnasında halen izlenmekte olan kronik bir hastalığı olup, en sık görülen ek hastalık grubu %9,7 ile nörolojik hastalık grubuydu. Hastalarımızın %39'unda başvuru öncesinde ilaç kullanım öyküsü mevcuttu. Hastalarımızın %46,9'u prerenal , %49'u renal , %1,4'ü postrenal ABH olarak sınıflandırılmış olup %2,8'i bu üç grup içinde sınıflandırılamamıştır. 15 Hastalarımızın başvuru esnasındaki şikayetleri incelendiğinde en sık %43,4 oranında kusma ve %26,9 oranında ateş şikayeti olduğu görüldü. Hastalarımızın başvuru öncesinde şikayetlerinin süresinin ortanca değeri 3 gün olarak saptandı. Hastalarımızın başvuru anındaki vital bulguları incelendiğinde %3,4'ünde vücut ısısı >38 olarak ölçülmüş , %22,1'inde taşikardi , %2,1 inde bradikardi görülmüş , % 75,9'unda nabız normal olarak değerlendirilmiştir. Başvuru anında hastalarımızın %15,2'si hipertansif , %12,4'ü hipotansif %72,4'ü normotansif olarak değerlendirilmiştir. Hastalarımızın başvuru esnasında diürezleri incelendiğinde %33,6'sı oligürik , %15,7'si anürik olarak değerlendirilmiş olup %50,7'sinde normal sınırlarda diürez mevcuttu. Hastalar KDIGO evrelemesine değerlendirildiğinde %22,7'si KDIGO evre 1 , %36,5'i KDIGO evre 2 , %40,8'i KDIGO evre 3 olarak değerlendirildi. Hastalarımızın %57,9'u çocuk hastalıkları servisinde , %32,4'ü çocuk yoğun bakım ünitesinde , %9,6 sı çocuk acil gözlemde izlendi. Hastalarımızın ortanca yatış süresi 8 gün olarak hesaplandı. Ortanca iyileşme süresi 4 gün olarak saptandı. KDIGO evre 3 olarak değerlendirilen hastaların ortanca yaşı 6, KDIGO evre 2 olarak değerlendirilen hastaların ortanca yaşı 15 , KDIGO evre 3 olarak değerlendirilen hastaların ortanca yaşı 15 olarak hesaplandı. KDIGO evre 3 olarakdeğerlendirilen hasta grubunun %52,5'i çocuk yoğun bakım ünitesinde izlenmiştir. Çocuk acil polikliniği başvurusu sonrasında ABH tansı alan ve sonrasında çocuk yoğun bakım ünitesine yatırılarak izlenen hastaların %65,9'u KDIGO evre 3 olan hastalardı. KDIGO evresi ilerledikçe çocuk yoğun bakım ünitesinde izlenme oranı artmış ve bu bulgu istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,001 ). Hastalarımızın %17,2'sine renal replasman tedavisi (RRT) uygulandı. RRT uygulanan hastaların %48,2'sine hemodiyaliz (HD) , %8,1'ine periton diyalizi (PD) , %12,2'sine sürekli venö venöz hemodiyaliz (CVHD) , %31,5'ine HD ve PD birlikte uygulanmıştır. RRT tedavisi süresinin ortanca değeri 7 gün olarak saptanmıştır. Gözlem süresi sonunda hastalarımızın %11'i ABH'ye bağlı , %2'si ABH dışı sebeplerden hayatını kaybetmiştir. ABH'ye bağlı mortalitenin görülmesinin ortance değeri 8 gündü. Mortalite daha çok prerenal sebepli ABH olan hastalarda gözlendi. RRT alan hasta grubunda mortalite oranı %36 iken, RRT almayan hastalarda %8,3 olarak hesaplandı. Öncesinde kronik bir ek hastalık sebebi ile izlenen hastalarda %17,5 oranında mortalite görülürken, ek hastalığı olmayan hastalarda %10,2 oranında mortalite görüldü. Hastalarımızın %4,8'inde kronik böbrek hastalığı 16 geliştiği görüldü. Hastalarımızın %17,2'sinde KBH gözlenmemiş ancak laboratuvar ve klinik olarak izleminde tam bir düzelme gözlenmemiştir. Hastalarımızın %64,8'inde klinik ve laboratuvar olarak tamamen düzelme görülmüştür. Sonuç: ABH çocukluk yaş grubunda yüksek mortalite ve morbiditeye yol açması sebebiyle ciddi bir hastalık tablosudur. Çalışmamızda tek merkezli olarak retrospektif bir biçimde hastalar incelenmiştir. Çalışmamızda olguların %40'ında kronik bir hastalık mevcut olup, ABH gelişmesinde yatkınlığa neden olup, ABH'nın iyileşmesini zorlaştırmaktadır. Gelişmiş ülkelerde gözlendiği gibi ülkemizde de ABH etyolojisinde prerenal sebepler daha sık görülmeye başlanmıştır. Ancak bu geçiş döneminde halen sepsis ve dehidratasyon sebebiyle oluşan ABH de ülkemizde sık gözlenmektedir. Çalışmamızda ileri evre olarak değerlendirilen hastaların çoğunluğunun daha küçük yaş grubunda olduğu, küçük yaş grubunda ABH açısından daha dikkatli olunması gerektiğini ortaya koymaktadır. ABH de mortalite ve morbiditenin azaltılması için ABH açısından eğitim ve hizmet basamaklarının kalitesinin arttırılması, 3. Basamak merkezlere riskli hastaların daha erken dönemlerde yönlendirilmesi gerekmektedir. Böylelikle hasta prognozlarında iyileşme sağlanabilir. Bu hususta, daha fazla çok merkezli randomize prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Çocuk, Çocuk Acil Servis, KDIGO, ABH, böbrek