Ankara Bölge Yazma Eserler Kütüphanesi'nde bulunan 50 Gül-Kara 265 yer numaralı el yazması Kur'an-ı Kerim'in tezhiplerinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SANAT VE TASARIM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HATİCE YAŞAR
Danışman: Seçil Kartopu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırmanın konusu, Ankara Bölge Yazma Eserler Kütüphanesi'nde bulunan, Milli Kütüphane-Nevşehir Gülşehir İlçe Halk Kütüphanesi Koleksiyonu, 50 Gül- Kara 265 yer numaralı Mushaf-ı Şerif'in tezhip özelliklerinin incelenmek suretiyle belgelenmesidir. Eserin; zahriye, serlevha, ünvan, hatime, ketebe ve falname sayfaları ile bütün sürebaşları müzehheptir. Araştırma kapsamında; eserin müzehhep olan toplam üçyüz otuz beş adet görseli, teknik, renk, motif ve kompozisyon özellikleri açısından incelenip, değerlendirilmiştir. En ayrıntılı olan motifler ve farklı olan desen tasarımları tercih edilerek, belirlenen desenlerin simetrik formda bilgisayar çizimleri yapılmıştır. Mushaf-ı Şerif'te yer alan tüm müzehhep sayfalara ait bulgular için frekans analizi yapılmış ve dağılımları yüzde olarak hesaplânarak değerlendirme yapılmıştır. Araştırma sonucunda; eserin, krem rengi kağıt üzerine altın ve lacivert zemin rengi ile zemini boyalı klâsik tezhip, zer-ender-zer ve çift tahrir tekniği ile tezyin edildiği, motif olarak; hatâyî grubu motifler, rûmi ve bulut motifinin kullanıldığı, desenlerin simetrik kompozisyon esasına göre tezyin edildiği görülmüştür. Eserin hattatı, Pir Mehmet Arapşah hakkında ketebe kaydı bulunmaktadır. Ancak müzehhibi ve nerede tezhiplendiği hakkında bilgiler mevcut değildir. İstinsah tarihi 857 (1441) dir. Eser, kompozisyon özellikleri, kullanılan teknikler, renkler ve motifler ile desen özellikleri açısından benzer özellikler taşıyan eserlerle karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırmalar sonucunda; eserin istinsah tarihi XV. yüzyıl olmasına rağmen kullanılan motif, teknik, kompozisyon ve üslup bakımından XVI. yüzyıl Safevi dönemi özelliklerini taşıdığı düşünülmektedir.