Ubikütin Proteazom Sistemi (UPS) Proteinlerinin İnsan Sperm Kapasitasyon ve Akrozomal Reaksiyondaki Rolü ve Fertilizasyona Etkisinin Belirlenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Histoloji Ve Embriyoloji Bilim Dal, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Seda OCAKLI
Danışman: SEVİL ÇAYLI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:UPS'in üreme sisteminde fertilizasyon, kapasitasyon, akrozomal reaksiyon ve ZP bağlanması gibi olaylarda rolü olduğuna dair son yıllarda çalışmalar yapılmıştır. Fakat UPS proteinlerinden p97/VCP (Valosin içeren protein) ve PAWP (Postakrozomal kılıf WW domain-bağlayıcı protein)'ın insan sperm kapasitasyonu, akrozomal reaksiyon ve infertilite sürecindeki fonksiyonlarına dair eksiklikler bulunmakta, NEDL2 (NEDD4-benzeri ubikütin ligaz 2)'nin ise üreme sistemi ile ilişkisini açıklayan bir çalışma bulunmamaktadır. Bu bilgiler ışığında tezimde p97/VCP, PAWP ve NEDL2'nin insan sperm kapasitasyonu, akrozomal reaksiyon ve infertilite sürecindeki rollerine açıklık getirmek amacı ile p97/VCP, PAWP ve NEDL2'nin ekspresyonları immünfloresan, akım sitometri, görüntülemeli akım sitometrisi ve Western blot yöntemleriyle analiz edilmiştir. İn vitro insan sperm kapasitasyonu deneyleri ile ekspresyonunda anlamlı değişiklikler gözlenen p97/VCP ve NEDL2'nin kapasitasyon sürecinde aktif rol oynadığı, fakat PAWP'ın ekspresyonunda anlamlı değişiklikler olmaması sonucu kapasitasyonda direkt etkin bir molekül olamıyacağı bulunmuştur. p97/VCP inhibitörü DBEQ varlığında yapılan kapasitasyon deneyleri sonucunda DBEQ' nun kapasitasyon süresince p97/VCP'nin ekspresyonunu azaltarak kapasitasyonu inhibe ettiği, 26S inhibitörleri ile yapılan inkübasyonlar sonucunda ise p97/VCP ve NEDL2'nin kapasitasyon süresince 26S proteazom ile etkileşime girerek kapasitasyon sürecini etkilediği, PAWP'ın ise 26S ile etkileşime girmediği bulunmuştur. Ayrıca p97/VCP'nin kapasitasyon ve akrozomal reaksiyon arasında köprü kurduğu da saptanmıştır. p97/VCP ve NEDL2'nin infertilite sürecinde ki rolünü aydınlatmak için yapılan deneylerde ise p97/VCP'nin ekpresyonunun infertil bireylerde fertil bireylere göre artış, NEDL2'nin ise azalma gösterdiği bulunmuştur. Fertil ve infertil bireylerin semen parametreleri ile p97/VCP negatif, NEDL2 ise pozitif korelasyon göstermiştir. Sonuç olarak diyebiliriz ki; UPS proteinlerinden p97/VCP ve NEDL2 insan sperm kapasitasyon, akrozomal reaksiyon ve fertilizasyon sürecinde rol oynar.