RADYOTERAPİ ALAN MEME KANSERİ KADINLARDA İKİ FARKLI YÖNTEMLE UYGULANAN NEFES EGZERSİZİNİN YORGUNLUK VE UYKU KALİTESİ ÜZERİNE ETKİSİ: RANDOMİZE KONTROLLÜ ÇALIŞMA
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Hemşirelik, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: fatma gündoğdu
Danışman: Sema Koçaşlı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Bu araştırma radyoterapi uygulanan meme kanserli kadınlarda iki farklı yöntemle uygulanan nefes egzersizinin, yorgunluk ve uyku kalitesine etkisini değerlendirmek amacıyla randomize kontrollü müdahale çalışması olarakyapılmıştır.
Araştırma bir hastanenin radyasyon onkoloji ünitesinde, pranayama, derin nefes egzersizi ve kontrol grubu ile (her bir grupta 20 hasta) toplam 60 hastada yürütülmüştür. Verilerin toplanmasında, Veri Toplama Formu, Yorgunluk VAS, PYÖ, Uykusuzluk VAS ve PUKİ kullanılmıştır. Hastaların yorgunluk ve uykusuzluk VAS puanları haftalık (toplam 6 kez) olarak, PYÖ ve PUKİ ölçekleri ise radyoterapi öncesi ve radyoterapi bitiminde olmak üzere iki kez değerlendirilmiştir. Tanımlayıcı bulgular sayı, yüzde, ortalama, standart sapma ve en az-en çok şeklinde gösterilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Kruskal-Wallis testi, Wilcoxon testi ve Ki-Kare testi kullanılmıştır.
Araştırma sonucunda, yorgunluğun radyoterapinin dördüncü haftasında kontrol grubunda, derin nefes egzersiz grubuna göre ve beşinci haftasında ise kontrol grubunda tedavi öncesine göre anlamlı şekilde arttığı saptanmıştır (p<0,05). Radyoterapinin üçüncü haftasında hem pranayama, hem derin nefes egzersiz grubunda, dördüncü haftasında ise pranayama grubunda, kontrol grubuna göre uykusuzluk şiddetinin azaldığı belirlenmiştir (p<0,05). Tedavi sonunda, tedaviöncesine göre, hem pranayama grubunda hem derin nefes egzersiz grubunda, uykusuzluk şiddetinin azaldığı (p<0,05) saptanmıştır.
Kanser hastasına bakım veren hemşire ve diğer sağlık çalışanları tarafından, radyoterapiye bağlı yorgunluğun ve uykusuzluğun azaltılmasında hem pranayama, hem derin nefes egzersizlerinin hastalara öğretilmesi, pranayama ve derin nefes egzersizlerinin kliniklerde ve bireylerin evde uygulamalarına entegre edilmesi önerilmektedir.