Alerjik astımda kannabinoiderjik sistemin rolü ve TRP kanal ilişkili mekanizmaların araştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Dahili Temel Bilimler, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATMA UYSAL
Danışman: Seyfullah Oktay Arslan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Astım; solunum yolunda aşırı duyarlılık, inflamasyon ve fizyolojik/yapısal değişikliklerin görüldüğü kronik bir solunum sistemi hastalığıdır. Endokannabinoid sistem, kannabinoid CB1 ve CB2 reseptörleri, endokannabinoid ligandlar ve bunların sentez ve bozunma yolaklarından oluşur. Bu çalışmanın amacı; kannabinoiderjik sistemin alerjik astımda SYİ ve SYAD üzerindeki etkilerini ve bu etkilerde TRP kanal ilişkili mekanizmaların rolünü araştırmaktır. Balb/c fareler, ovalbümin ile duyarlılaştırılıp provoke edilerek alerjik astım modeli oluşturuldu. CB1 seçici agonist ACEA ve CB2 seçici agonist JWH133 ayrı ayrı gruplara 0.5, 3, 5 mg/kg dozlarında intraperitonal uygulandı. Reseptör antagonizma çalışmaları CB1 antagonist AM251, CB2 antagonist AM630 ve TRPV1 antagonist kapsazepin ile yapıldı. Penh değerleri, metakolin provokasyonu altında, tüm vücut pletismografı ile, in vivo olarak kaydedildi. BAL sıvısında inflamatuvar hücre sayımı yapıldı. Serum pro-inflamatuvar sitokinlerinin düzeyleri ELISA ile ölçüldü. İstatistiksel anlamlılık tek yönlü ANOVA veya Kruskal-Wallis testi kullanılarak belirlendi ve p<0.05 olarak ifade edildi. Duyarlılaştırılan hayvanlarda inhale ovalbümin provokosyonu, Penh değerlerini, serum IL-4, IL-5, IL-13 düzeylerini, BAL sıvısındaki eozinofil, nötrofil, lenfosit, makrofaj sayılarını ve akciğer dokusundaki inflamasyonu artırdı. JWH133, Penh değerlerini, serum sitokin düzeylerini, BAL sıvısındaki inflamatuvar hücre göçünü ve akciğer dokusundaki inflamasyonu doza bağlı olarak azalttı. AM251, hastalık grubuna göre artan Penh değerlerini, BAL sıvısındaki inflamamatuvar hücre göçünü ve akciğer dokusundaki inflamasyonu düşürdü. ACEA ve JWH133'ün birlikte uygulanması, tek başına JWH133 uygulamasıyla azalan Penh değerlerini, serum sitokin düzeylerini, BAL sıvısındaki inflamatuvar hücre göçünü ve akciğer dokusundaki inflamasyonu artırdı. AM251 ile ACEA'nın birlikte uygulandığı grupta Penh değerleri ve BAL sıvısındaki inflamatuvar hücre göçü, yalnız AM251 uygulanan gruba göre daha yüksek bulundu. AM630 ile JWH133'ün birlikte uygulandığı grupta BAL sıvısındaki inflamatuvar hücre göçü ve serum sitokin düzeyleri, yalnız AM630 uygulanan gruba göre daha düşük bulundu. KPZ+ACEA ve KPZ+JWH133 gruplarında Penh değerleri, BAL sıvısı eozinofil ve lenfosit seviyeleri ve akciğer dokusu inflamasyon skoru hastalık grubuna göre anlamlı derecede daha düşüktü. Ayrıca hastalık grubuna göre KPZ+ACEA grubunda serum IL-4 ve IL-13 düzeyleri ve KPZ+JWH133 grubunda serum IL-5 ve IL-13 düzeyleri daha düşük bulundu. Bu çalışma, alerjik astımda kannabinoiderjik sistemin önemli bir müdahalesi olduğunu kanıtlamaktadır. CB2 agonizması ve CB1 antagonizması SYAD ile SYİ'yi azaltmakta ve immünmodülatör etki göstermektedir. Kannabinoiderjik sistemin antiastmatik etkisinde, CB1/CB2 reseptörlerinden bağımsız mekanizmalar da rol oynayabilir. Anahtar Kelimeler: Alerjik astım, CB1 ve CB2 reseptörleri, JWH133, AM251