SANAL GERÇEKLİĞİN İNSAN SAĞLIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİNDE YENİ BİR METODOLOJİ


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AZİZE SUDAN ARAN

Danışman: Ergün Eraslan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Sanal gerçeklik (SG) teknolojisi, kullanıcıların gerçek zamanlı etkileşim yaşayabildiği, bilgisayar ortamlarında oluşturulmuş, görme, işitme, dokunma ve kinestetik duyu gibi çoklu duyusal simülasyonlardan oluşmaktadır. SG sunmuş olduğu sınırsız geliştirme imkânları sayesinde birçok sektörde farklı amaçlar için kullanılması giderek yaygınlaşmaktadır. SG teknolojileri, birçok alanda yenilik ve kolaylık sunarken, bu teknolojilerin kullanımında birtakım engellerle de karşılaşılmaktadır. Yapılan bu çalışmada; SG ortamlarının insan sağlığı üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesinde; 'cinsiyet, yaş, vücut kitle endeksi, galvanik cilt tepkisi, tansiyon, nabız, vücut sıcaklığı, satürasyon, göz kusuru' bedensel özellikleri; 'egzersiz öyküsü, ekran kullanım süresi, fiziksel aktivite düzeyi' davranış özellikleri; 'taşıt tutma öyküsü, önceki SG deneyimi' semptomatik özellikleri, 'ortamda bulunma, mevcudiyet hissi' psikolojik özelliklerinin etkisi araştırılmıştır. Mevcudiyet ve fiziksel aktivite ölçeklerinden gelen skorlar, bulanık yaklaşımla değerlendirilmiştir. Çalışmamızın başlıca sonuçları tanımlanan bu bireysel özelliklerin SG ortamlarının insan sağlığı üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesinde iyi birer yordayıcı olduğunu göstermiştir (p<0,05). Bulanık çözümler ile istatistiksel analizler örtüşmektedir. Çalışmamızın sonucuna göre SG ortamlarının kullanıcılar üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesinde bulanık çözümün etkili bir yaklaşım olduğu bulunmuştur. Benzer çalışmaların, farklı tahmin edicilerle ve daha fazla katılımcı üzerinde uygulanarak tekrarlanması sonuçların doğruluğunu arttırmada literatüre katkı sunacaktır. Anahtar Kelimeler: Sanal Gerçeklik Hastalığı, Siber Hastalık, Bulanık Mantık