Dublin: Etkileşim Gücüyle Değiştiren Şehir

Creative Commons License

İsaeva Güneş N.

KARE- Uluslararası Edebiyat, Tarih ve Düşünce Dergisi, sa.5, ss.55-70, 2019 (Hakemli Dergi)

Özet

Şaşırtıcı bir şekilde, Dublin şehrinin James Joyce’un kısa öykü kitabı Dubliners’ın karakterleri üzerindeki etkisi gerektiği ilgiyi görmemiş, üstünde durulmamıştır. Neredeyse hiç denecek kadar az çalışmada Dublin şehri karakterlerin yaşadığı talihsizliklerin bir nedeni olarak ele alınmıştır. Duygulanım/etkileşim (affect) teorisi üzerine yapılan güncel çalışmalar, şehir gibi cansız bir kaynağı belirli eylemlerin, duyguların ana kaynağı olarak görebilmemiz için yeni bir bilimsel düşünce tarzı sunmuştur. Önemli ölçüde bu yeni teorik çalışmalar, organik ve inorganik maddelere dikkat çeker ve cansız şeylerin dünyayı değiştirme ve şekillendirme gücünü araştırır. Bu makale Jane Bennett'in Vibrant Matter: A Political Ecology of Things ve Kathleen Stewart'ın Ordinary Affects çalışmalarını James Joyce'un öykü kitabına uygular ve Dublin’in evlerini, trenlerini, tramvaylarını, umutsuzluğun renkleriyle boyanmış karanlık peyzajlarını karakterlerin başlarına gelen olumsuz olayları şekillendirmede önemli rol oynayan güç olarak inceler. Örneğin, “Araby” kısa öyküsünde en başından itibaren kör sokaklar ve bir birlerine bilinçli bir şekilde bakan kahve tonlarında evlerdir başkarakterin yaşadıklarını etkileşim gücüyle yansıtan. “Eveline” öyküsündeki genç kadını harekete geçmekte engelleyen de Dublin’in ta kendisidir; genç kadının şimdiki ve geleceğe ilişkin algıları etrafındaki kentsel görüntüyle etkileşimdedir. Dublin’in modern araçları kahramanların hedeflerine ulaşmasını engelleyen bir güçtür aynı zamanda. “Kil” kısa öyküsündeki yaşlı çamaşırhane çalışanı Maria’ın misafirlik için götürmek istediği pahalı erikli kekin tramvay tarafından ‘alınması’ gibi. Zaman ve hava durumu da şehrin karakterlerle etkileşimi sağlayan operatörlerden bazılarıdır ve hemen hemen her kısa öyküde yer alırlar (“Yarıştan Sonra” , “Acı bir Olay” gibi). Şehrin olumsuz etkisinin ardındaki nedenler ise İrlanda tarihinde aranır: İngiliz sömürgeciliğinin travmatik etkilerinde, Sanayi Devrimi'nin getirdiği değişikliklerde ve Büyük İrlanda Patates Kıtlığı'nın felaketinde. Bu makale, bu kısa öykülere yaklaşmanın yeni bir yolunu sunarak, James Joyce’un eserleri üzerindeki çalışmalara katkıda bulunmakta, şehrin sesine, şehrin gücüne ışık tutmaktadır. Anahtar Kelimeler: Dublin, duygulanım/etkileşim (affect) teorisi, James Joyce, İrlanda 

Surprisingly, there has been little interest in the strong influence the city of Dublin wields over the characters in James Joyce’s short story collection Dubliners. Until recently, scholars have rarely approached the city as the major cause for the indifference, misfortunes and paralysis haunting the characters. With the recent studies of affect theory it has become easier to view an inanimate source, such as a city, as the main reason behind particular actions, feelings and emotions. The considerably new theoretical framework of affect brings attention to organic and inorganic matter and explores the power of inanimate things to alter and shape the world. This paper applies Jane Bennett’s Vibrant Matter: A Political Ecology of Things and Kathleen Stewart’s Ordinary Affects to James Joyce’s Dubliners and discusses Dublin as a force that plays a significant role in the development of Dubliners’ perceptions, in the ways they feel and deal with mundane matters. I do not only approach Dublin as an assemblage of different operators such as the urban landscape, the houses, the trains, the trams, the shades and colours of despair and many others, but as an assemblage with its own agency that leads to negative influence. The reasons behind the negative impact are traced mainly in Irish history: in the traumatic experiences of British colonialism, in the changes brought by the Industrial Revolution and in the disaster of the Great Irish Potato Famine. The paper contributes to the analytical works of Joycean scholars by offering a new way to approach the short story collection: a way that gives voice to, what Bennett calls, a ‘thing-power’ Keywords: Dublin, affect theory, ‘thing-power’, James Joyce, Ireland