YARGISAL SÜREÇLERDE VERİ İŞLEME VE GENETİK VERİLER: TÜRK HUKUKUNA ÖNERİLER

Creative Commons License

TATAR S.

Bilişim hukuku dergisi, cilt.8, sa.1, ss.84-119, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışma, Anayasa Mahkemesi’nin Ceza Muhakemesi Kanunu m. 80/2, 82’yi iptal eden kararını, yalnızca ceza muhakemesi hukukuna ilişkin sınırlı bir norm denetimi olarak değil, Türk veri koruma hukukunda mevcut yapısal bir boşluğun anayasal düzeyde tespiti olarak ele almaktadır. Çalışmada, özellikle Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m. 28/1(d)’nin, yargısal süreçlerde veri işleme faaliyetlerini kanunun kapsamı dışında bırakması nedeniyle genetik veriler gibi nitelikli kişisel veriler bakımından ciddi bir güvence eksikliği yarattığı ortaya konulmaktadır. Bu çerçevede ilk olarak genetik verinin hukuki niteliği ve ceza yargılamasındaki işlevi incelenmektedir. Ardından Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m. 28/1(d) hükmünün doğurduğu normatif belirsizlikler analiz edilmekte ve Anayasa Mahkemesi kararının kanunilik ve ölçülülük ilkeleri bağlamındaki gerekçesi değerlendirilmektedir. Son olarak Avrupa Birliği’nin Polis ve Yargı Direktifi ışığında karşılaştırmalı bir perspektif sunulmakta ve Türk hukuku bakımından özel bir yargı süreçlerinde veri işleme rejiminin oluşturulmasına yönelik somut reform önerileri geliştirilmektedir.
This study examines "the Constitutional Court's decision annuling Articles 80/2 and 82 of the Code of Criminal Procedure" not merely as a limited constitutional review of norms confined to criminal procedure law, but as the constitutional-level identification of a structural gap in Turkish data protection law. In this context, the article demonstrates that Art. 28/1(d) of the Law on Protection of Personal Data, by excluding judicial data processing activities from the scope of the law, creates a significant deficiency in safeguards, particularly with respect to special categories of personal data such as genetic data. Accordingly, the article first analyses the legal nature of genetic data and its function within criminal proceedings. It then examines the normative ambiguities arising from Art. 28/1(d) of the Law on the Protection of Personal Data and evaluates the reasoning of the Constitutional Court’s decision in light of the principles of legality and proportionality. Finally, it offers a comparative perspective based on the Law Enforcement Directive (EU) 2016/680 and develops concrete reform proposals for the establishment of a specific regime governing judicial data processing in Turkish law.