Green (environmentalist) approaches to university libraries: A research across Turkey Üniversite kütüphanelerinde yeşil (Çevreci) Yaklaşımlar: Türkiye Genelinde bir Araştırma
Bilgi Dunyasi, cilt.19, sa.2, ss.203-230, 2018 (Scopus, TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 19 Sayı: 2
- Basım Tarihi: 2018
- Doi Numarası: 10.15612/bd.2018.693
- Dergi Adı: Bilgi Dunyasi
- Derginin Tarandığı İndeksler: Scopus, TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.203-230
- Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu çalışma gerek kurumsal gerek bireysel bağlamda üniversite kütüphanelerinde
gerçekleştirilen yeşil (çevre dostu) uygulamaları belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir.
Betimleme yönteminin kullanıldığı bu araştırma kapsamında veri toplama tekniği olarak
kütüphane yöneticilerine ve kütüphanecilere olmak üzere toplam iki adet anketten yararlanılmıştır.
Türkiye’deki 182 üniversite kütüphanesinden 165’inde görev yapmakta olan toplam 165 yönetici
ve 1.614 kütüphaneciye çevrim içi anket gönderilmiş, 45 yönetici ve 341 kütüphaneci anketi
yanıtlamıştır. Yönetici anketi, sürdürülebilir çevre, su tasarrufu, enerji tasarrufu, sürdürülebilir
kaynak ve materyaller, iç mekân hava kalitesi, tasarım ve uygulamada yenilikler olmak
üzere altı ana bölümden oluşmakta ve kurumsal bazda bilgi toplamayı amaçlamaktadır.
Kütüphaneci anketi ise demografik bilgiler, günlük yaşamda çevresel farkındalık ve tutum,
yeşil kütüphaneler olmak üzere üç ana bölümden oluşmaktadır. Anket aracılığıyla elde edilen
verilerin değerlendirilmesinde betimleme yönteminden yararlanılmıştır. Elde edilen veriler IBM
SPSS Statistics 23.0 paket programı aracılığı ile analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda, Türkiye’deki
üniversite kütüphanelerinin yeşil kütüphane olma yolunda bazı kriterleri (toplu taşıma araçlarına
yakınlık, ulaşımda alternatif seçeneklere yönelim, su tasarruflu tesisat kullanımı, su tüketiminin
takip edilmesi, elektronik araç gereçlerin mesai saatleri dışında kapalı tutulması, binalarda çift
cam özelliği, basılı kaynakların bağış ya da geri dönüşümü ile kâğıt israfına karşı önlem alınması)
sağlamakla birlikte önemli eksiklerinin bulunduğu, çevresel yaklaşımlar/yeşil uygulamalar
açısından üniversiteler arası farklılıklar olduğu ve bazı kütüphanelerin (Atılım, Bilkent, Başkent
ve Yaşar Üniversitesi kütüphaneleri gibi) sürdürülebilir çevre, su ve enerji tasarrufu, sürdürülebilir
materyaller-kaynaklar, iç mekân hava kalitesi ve tasarım ve uygulamada yenilikler kapsamında
diğerlerinden daha yeşil olduğu görülmüştür. Kütüphanecilerin yeşil kütüphaneler ve çevresel
sürdürülebilirlik konularında algı ve farkındalık düzeyleri düşük olmakla birlikte bu konularda
eğitime ve farkındalık artırıcı girişimlere sıcak baktıkları belirlenmiştir.
This study was carried out in order to identify green (environmentally friendly) practices in
university libraries in both institutional and individual contexts. Within the scope of this research,
descriptive method was used, and also two questionnaires were used as data collection tools
from library directors and librarians. Within the frame of the study, online questionnaire was
sent to 165 directors and 1614 librarians working in 165 university libraries (out of 182 in total) in
Turkey. 45 directors and 341 librarians responded to the survey. The directors’ survey has six main
sections including sustainable environment, water saving, energy saving, sustainable resources
and materials, indoor air quality, innovation in design and implementation, and aims to collect
information on an institutional basis. The librarian survey consists of three main parts which are
demographic information, environmental awareness and attitude in daily life, and green libraries.
The obtained data were analyzed by IBM Statistics SPSS 23.0 software package. In the study, it was
found out that even though university libraries in Turkey fulfill some criteria such as proximity to
public transportation, use of alternative options in transportation and water-efficient plumbing,
monitoring water use, turning off electrical appliances when not in use, use of double glazed
windows, taking precautions against paper waste with recycling or donation of printed resources,
there are still deficiencies. Also, differences between universities have been identified in terms of
green approaches /implementations and some libraries such as Atılım, Bilkent, Başkent and Yaşar
University libraries have been observed to be greener than others within sustainable environment,
water and energy saving, sustainable materials-resources, indoor air quality and design and
application innovations. Although librarians have a low level of perception and awareness in
green libraries and environmental sustainability issues, they have positive opinions about the
initiatives promoting education and awareness.