Türk Din Musikisi Terminolojisi


Tıraşcı M.

in: İlahiyat Terminolojisi Çok Dilli Yazım Kılavuzu, Ersin Kabakcı, Editor, İdeal Kültür Yayıncılık, İstanbul, pp.313-365, 2021

  • Publication Type: Book Chapter / Chapter Research Book
  • Publication Date: 2021
  • Publisher: İdeal Kültür Yayıncılık
  • City: İstanbul
  • Page Numbers: pp.313-365
  • Editors: Ersin Kabakcı, Editor

Abstract

As in every nation, the tradition of religious music in Turks coincides with very old times of history. Turkish religious music, which was initially shaped around shaman culture, has taken on a different structure with the acceptance of Islam by the Turks, and the existing forms and new ones have been passed down from generation to generation with the understanding of Turkish music. The resulting music is divided into two main branches, one of which is performed in a very simple style is mūsīḳa al-mescīd with the human voice, without using an instrument, which includes forms such as adhān, ḳāmet, ṣalawāt, qirāʾat Qurʾān, takbīr, tarāwīḥ tartībi, miʿrājiya and mawlid. The other is the mūsīqā al-ṣūfiyyā forms that are shaped around Sufism and nurture the tradition of dhikr. However, Turkish religion is not independent from Turkish music due to its performance and structure. The makams and rhythms of Turkish music, which has gained an exclusive place with the Ottoman civilization in the Anatolian Islamic tradition, were also used in Turkish religious music, but a unique style was preferred in its performance. In the following study, which will be discussed in this context, Turkish religious music forms, makams, rhythms and some historical terms are discussed and transcripts in English and Arabic are given. Thus, it is aimed to use the terms mentioned correctly and effectively in academic studies in the relevant field. 

Her millette olduğu gibi Türklerde de dinî mûsikî geleneği tarihin çok eski zamanlarına rast gelmektedir. Başlangıçta şaman kültürü etrafında şekillenen Türk din mûsikîsi, Türklerin İslam’ı kabulü ile farklı bir yapıya bürünmüş, hâlihazırda var olan formlar ve yenileri Türk mûsikî anlayışı ile nesilden nesile aktarılmıştır. Ortaya çıkan mûsikî iki ana kola ayrılmış olup bunlardan biri çalgı kullanılmadan yalnız insan sesiyle oldukça sade bir üslûp ile icra edilen ezān, ḳāmet, ṣalāvāt, Ḳurʾān-ı Kerīm tilāveti, tekbīr, terāvīḥ tertībi, miʿrāciyye ve mevlid gibi formları içeren cami mûsikîsidir. Diğeri ise tasavvuf etrafında şekillenen ve daha çok zikir geleneğini besleyen tekke mûsikî formlarıdır. Bununla birlikte Türk din mûsikîsi icrası ve yapısı gereği Türk mûsikîsinden bağımsız değildir. Anadolu İslam geleneğinde Osmanlı medeniyeti ile müstesna bir yer edinen Türk mûsikînin makam ve usulleri, Türk din mûsikîsinde de kullanılmış fakat icrasında kendine has bir üslûb tercih edilmiştir. Bu bağlamda ele alınacak aşağıdaki çalışmada Türk din mûsikîsi formları, makamlar, usûller ve tarihî bir takım terimler ele alınak Türkçe ve İngilizce transliterasyonları verilmiştir. Böylece ilgili sahada yapılacak akademik çalışmalarda bahsedilen terimlerin doğru ve etkin kullanılması amacı güdülmüştür.