Research Information System
10. ULUSLARARASI EĞİTİM YÖNETİMİ FORUMU, Antalya, Turkey, 7 - 10 November 2019, pp.110-111, (Summary Text)
Bu araştırmada, Türkiye’de eğitim denetimi uygulamaları ile PISA 2015 sonuç sıralamasında fen
alanında en başarılı beş ülke olan Singapur, Japonya, Estonya, Tayvan-Çin ve Finlandiya’daki eğitim
denetimi uygulamaları arasındaki benzerlik ve farklılıkların neler olduğu saptanmaya çalışılmıştır.
Seçilmiş ülkelerin eğitim denetimi uygulamaları ile Türkiye’deki eğitim denetimi uygulamalarının
karşılaştırılmasını sağlamak amacıyla her bir ülkedeki eğitim denetimin amaçları, denetimden sorumlu
resmi birimler, denetmenlerin görev tanımları ve yetkileri ortak parametreler olarak ele alınmıştır. Bu
çalışma ile PISA sonuçlarına göre fen alanında en yüksek başarıyı elde eden ülkelerin bu sonuçlarda
etkili olabileceği düşünülen faktörlerden biri olan denetim mekanizması işleyişinin incelenmesi
amaçlanmaktadır. Çalışmada var olan durumu ortaya koymak ve ülkeler arası karşılaştırma yapmak
için nitel araştırma yöntemi tercih edilmiştir. Betimsel araştırma modeli kullanılmıştır ve doküman
inceleme tekniğinden yararlanılmıştır. Araştırmanın evrenini, PISA (2015)’e katılan 74 ülke ve
ekonomi oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi için ise Türkiye ile PISA (2015)’te fen alanında
başarılı olan ilk beş ülke Singapur, Japonya, Estonya, Tayvan-Çin ve Finlandiya seçilmiştir. Giriş
bölümünde eğitim ve denetim kavramlarının tanımları verilmiştir. Yine bu kapsamda eğitim
denetiminin niteliği, kapsamı, işleyiş ve uygulamaları incelenmiş, eğitim denetimine duyulan
gereksinim sebepleriyle birlikte ele alınmıştır. Son yıllarda Türkiye’de eğitim denetiminde yapılan
yasal değişiklikler ve bu değişikliklerin uygulamadaki yansımaları değerlendirilmiştir. Türkiye,
Singapur, Japonya, Estonya, Tayvan-Çin ve Finlandiya’ya ait eğitim sistemini tanıtan internet siteleri
taranmış, ülkelerin eğitim denetimi politikaları, yasal değişiklikler ve uygulamaların somut ve güncel
örneklerine ulaşılmaya çalışılmıştır. Yanı sıra, OECD, UNESCO ve IEA gibi uluslararası örgütlerin
internet sitelerine başvurularak bu ülkelerin eğitim denetimi sistemi ile ilgili bilgiler elde edilmiştir.
Bununla birlikte eğitim denetimi alanında son yıllarda yayımlanmış kitap, tez ve makalelere, ülkelerin
eğitim denetiminden sorumlu kurumlarının internet sitelerindeki bilgilere ve yasal dokümanlara
erişilmiş, sözü edilen ülkelerdeki eğitim denetiminin temel özellikleri, yeni yaklaşımlar ve
uygulamanın somut ve güncel örnekleri betimlenmeye çalışılmıştır. Türkiye’de kontrol odaklı ve
soruşturma yetkisi veren denetim anlayışının hâkim olduğu fakat başarılı ilk beş ülkenin eğitim
sistemlerinin rehberlik, işbirliği ve öz değerlendirme üzerine kurulu olduğu anlaşılmıştır. Bu ülkelerde
eğitim denetiminden sorumlu denetmenlerin görev tanımları oluşturulurken, önceliğin eğitim
çalışanlarına rehberlik ve danışmalık yapılmasına verildiği anlaşılmıştır. Bunun aksine Türkiye’de
denetmenlere yüklenen rehberlik rolü hataları kontrol etme ve sonucunda soruşturma açabilme yetkisi
ile tamamlanmakta, nihayetinde bu yönüyle hem denetimin özünden hem de varılmak istenen ideal
denetim yaklaşımından uzaklaşılmıştır. Son olarak, başarılı ülkelerdeki okulların kendi hedeflerini
belirledikleri ve öz değerlendirmelerini yaparak kendi gelişim düzeylerini ortaya koydukları
görülmektedir. Bu ülkelerin eğitim sistemlerinde okullara verilen özerk denetim yetkisinin düzeyi
arttıkça eğitim başarısının da arttığı görülmektedir. Okullara yetki devri yapılarak, her okulun kendi
ihtiyaçlarını belirleyip buna yönelik hareket edebilmesi sağlandığında ve başarılarından dolayı okullar
ödüllendirildiğinde, bu yaklaşımın okulların gelişimlerinde ve eğitimsel başarılarında etkili olduğu
görülmektedir. Sınavda başarılı olduklarını elde ettikleri derecelerle gösteren ülkelerde öğretmenlerin
değerlendirilmesi maarif müfettişleri ya da okul müdürleri tarafından değil çoklu değerlendirme
sistemi ile gerçekleştirilmektedir. Bu sistem hem okul yöneticilerini, hem de öğretmenleri, velileri ve
ayrıca öğrencileri kapsamaktadır. Değerlendirme sürecinde elde edilen başarılar ödüllendirilmektedir.
Tartışma ve sonuç bölümünde eğitim denetimi alanında yapılan yasal düzenlemelerin sonuçları
görülmeden değişikliğe gidilmemesi, kontrol ve soruşturma rollerinden uzaklaşılarak rehberlik ve
işbirliği roller ile eğitim denetiminin ele alınması önerilmiştir. Kurumların öz değerlendirmelerini
yapabilecekleri ve elde ettikleri sonuçlara dayalı olarak yeniliklere gidebilecekleri bir sistemin
kurulması, öğretmen denetimlerinde ise çoklu değerlendirme sisteminin kullanılması önerilerinde
bulunulmuştur.