Bir Sanat Ve Zanaat Müzesi Olarak Özbekistan Ortaçağ Buhara Mimarisinden Yazlık Sitora-i Mokhi-Khossa Sarayı

Creative Commons License

YADGAROV N. D., AŞÇI T., TOKTAŞ İ.

Inter education & global study, ss.25-43, 2024 (Hakemli Dergi)

Özet

Özbekistan Cumhuriyetindeki Buhara'nın ortaçağ Mangıt Hanedanı yazlık saraylarından biri olan ‘Ay ve yıldızlar arasındaki en güzel yer’ anlamına gelen ‘Sitora-i Mokhi-Khossa Sarayı’ günümüzde bir sanat ve zanaat müzesi olarak hizmet vermektedir. 19. ve 20. yüzyılların ortaçağ doğu güzel sanatlarının tarihi, tasarımı ve kendine özgü mimarisiyle eşsiz anıtlarından biri olan yapı, dönemin son Buhara Emiri tarafından ulusal mimar, ganç oymacısı ve süsleme sanatçısı Usta Şirin Muradov'un rehberliğinde inşa edilmiştir. Bugün hala ayakta olan tarihi kır saraylarının en güzelidir. Geleneksel Özbek mimarisinin yanı sıra, Avrupa ve Rus mimari tarzlarının sentezi olan saray, dönemin mimari sanatının zirvesini temsil etmekte, farklı kültürel etkilerin birleşimiyle oluşan mimari karışımla saraya benzersiz bir sanatsal görünüm ve estetik kazandırmaktadır. Sarayın iç mekânlarında, çeşitli odalar ve salonlarında bulunan renkli süslemeler, mozaikler, yaldızlı tavanlar, kapı çerçeveleri ve pencere korkulukları gibi birçok unsurda ince zengin ahşap oyma işçiliğiyle ve ustalıkla işlenmiş sanatsal zarif detaylara sahiptir. Ayrıca, Çin, Japonya ve Rusya gibi ülkelerden gelmiş birçok el işi süslemeler, halılar, mobilyalar ve döşemeler zengin ve lüks bir şekilde dekore edilmiş, dönemin yaşam tarzını ve yerel zanaatkârların sanatsal yeteneklerini yansıtmaktadır. Özbekistan ve İpek Yolu bölgesinin zengin tarihini ve görkemli mimarisini keşfetmek isteyen ziyaretçiler için büyüleyici ve etkileyici sanat ve estetiği ile büyük öneme sahip Sitorai Mokhi-Khossa Sarayı UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer almaktadır. Özbekistan'ın önemli bir turistik cazibe merkezi olan Sitora-i Mokhi-Khossa Sarayı Buhara'nın ve daha geniş anlamda Özbekistan'ın zengin tarihini ve kültürel mirasını anlamak için eşsiz kanıtlar sunmaktadır. Buhara Emiri ailesinin iç mekân tasarım yaklaşımları, sanat ve estetik anlayışı ve sarayın sahip olduğu mimari kimliğin gelecek nesillere aktarılması önem taşımaktadır. Bu çalışmada, Sitora-i Mokhi-Khossa Sarayı hem mekân tasarımı açısından hem de kültürel, estetik ve mimari açıdan analizi yapılmaktadır. 

'Sitora-i Mokhi-Khossa Palace', meaning 'The most beautiful place between the moon and the stars', one of the medieval Mangit Dynasty summer palaces of Bukhara in the Republic of Uzbekistan, now serves as an arts and crafts museum. The building, which is one of the unique monuments of the medieval eastern fine arts of the 19th and 20th centuries with its history, design and unique architecture, was built by the last Emir of Bukhara of the period under the guidance of the national architect, ganch carver and decorative artist Master Shirin Muradov. It is the most beautiful of the historical country palaces that are still standing today. The palace, which is a synthesis of traditional Uzbek architecture as well as European and Russian architectural styles, represents the peak of the architectural art of the period, giving the palace a unique artistic appearance and aesthetics with the architectural mixture formed by the combination of different cultural influences. Many elements such as colorful decorations, mosaics, gilded ceilings, door frames and window railings in the interiors of the palace, various rooms and halls have fine, rich wooden carvings and artistically elegant details. In addition, many handcrafted ornaments, carpets, furniture and flooring from countries such as China, Japan and Russia are richly and luxuriously decorated, reflecting the lifestyle of the period and the artistic talents of local artisans. Sitorai Mokhi-Khossa Palace, which is of great importance for visitors who want to explore the rich history and magnificent architecture of Uzbekistan and the Silk Road region, with its fascinating and impressive art and aesthetics, is on the UNESCO World Heritage List. A major tourist attraction in Uzbekistan, the Sitora-i Mokhi-Khossa Palace provides unique evidence for understanding the rich history and cultural heritage of Bukhara and Uzbekistan more broadly. It is important to transfer the interior design approaches of the Emir of Bukhara family, their understanding of art and aesthetics, and the architectural identity of the palace to future generations. In this study, an analysis of the Sitora-i Mokhi-Khosa Palace is carried out from a cultural, aesthetic and architectural perspective.