Sosyal Paylaşım Ağları ve İslamofobi: Twitter’da Yer Alan İslamofobik Karikatürlerin Göstergebilimsel Analizi


Kalaman S. , Kösedağ M. S.

1. ULUSLARARASI MEDYA VE İSLAMOFOBİ SEMPOZYUMU, Ankara, Turkey, 25 May 2021

  • Publication Type: Conference Paper / Unpublished
  • City: Ankara
  • Country: Turkey

Abstract

Göstergebilimsel çözümleme yöntemi, diğer bilim dallarında olduğu gibi afiş, dergi ve gazete reklamı, fotoğraf, karikatür gibi iletişim alanının unsurlarında meydana gelen anlam örüntülerini ortaya çıkarmak için de kullanılmaktadır. Bu noktadan hareketle yapılan çalışmada, sosyal paylaşım ağlarının en önemlilerinden biri olan Twitter’da yer alan karikatürlerde İslamofobik unsurların nasıl konumlandırıldığını ve içerisinde hangi anlam örüntülerini barındırdığını ortaya çıkarmak amaçlanmaktadır. Çalışmada, 2020 yılında Twitter’da paylaşılan karikatürler, ‘Islamophobia’, ‘Caricature’, ‘Cartoon’, ‘Islam’, ‘Muslim’, “İslomofobi”, ‘İslam’ ‘Müslüman’ ve ‘Karikatür’ anahtar kelimeleri kullanılarak elde edilmiştir. Elde edilen karikatürler içerisinden belirlenen 8 İslamofobik karikatür ise Roland Barthes’ın göstergebilimsel çözümleme yöntemi temel alınarak açıklanmaya ve karikatürlerin içerisinde barındırdığı kodlar ve bu kodlar dâhilinde tasarlanan anlamlar/mesajlar ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Göstergebilimsel çözümlemeden elde edilen sonuçlara göre, geçmişten bu yana toplumları etki altına almak ve manipüle etmek için kullanılan ve bir propaganda aracı olarak işlev görebilen karikatürler, çalışma dâhilinde ele alınan 8 karikatürle bu noktada örtüşmektedir. Öyle ki, karikatürlerde, abartma, çarpıtma, mizah gibi unsurlar kullanılarak, savaş, kötülük, çirkinlik vd. sıfatlar İslam’a, İslam kültürüne ve İslam halkına atfedilmiştir. Bununla birlikte oryantalist bakış açısıyla tasarlanan bu karikatürlerde İslam ile birlikte diğer doğu ülkeleri/toplumları da kötülüğün, hastalığın, yozlaşmanın, ekonomik gerilemenin, siyasi sorunların ve diğer olumsuz durumların sorumlusu olarak gösterilmektedir.