Dünden Bugüne Bitkilerde Simetri Asimetri İndeksleri
22. Ulusal Biyoloji Kongresi, Eskişehir, Türkiye, 23 - 27 Haziran 2014, ss.606, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: Eskişehir
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.606
- Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Giriş: Bitkilerde karyotipler kromozomların tiplerine göre simetrik ve asimetrik olmak üzere iki farklı tipte olmaktadır. Simetrik karyotip yaklaşık olarak aynı boyuttaki median ve submedian kromozomların üstünlüğü ile karakterizedir. Sentromer kayması ile meydana gelen asimetri artışı ise asimetrik karyotipi oluşturur. Kromozomlar median ve submedian tipten, subterminal ve terminale doğru değişir.
Gereçler ve Yöntemler: Bu çalışmada, bitki karyotiplerinin simetri asimetri derecelerini belirlemede kullanılan indeksler araştırılmıştır. Bu amaçla bitki karyotip simetri ve asimetrilerinin hesaplanmasında kullanılan dokuz farklı hesaplama yöntemi değerlendirilmişir. Bunlar sırasıyla; Stebbins sınıflandırması, TF (%) indeksi (toplam yüzde formu), As K (%) (karyotip asimetri indeksi), Rec ve Syi indeksleri, A1 (kromozomiçi asimetri) ve A2 (kromozomlararası asimetri) indeksleri, DI (dispersiyon indeksi), A (karyotip asimetrisinin derecesi), AI (asimetri indeksi) ve MCA (ortalama sentromerik asimetri) parametreleridir.
Bulgular: 1971 yılından günümüze kadar biri kalitatif, diğerleri kantitatif olmak üzere dokuz farklı karyotip simetri/asimetri indeksi tanımlanmıştır. Stebbins sınıflandırması kalitatif parametre olması ve rakamsal veriler içermemesi nedeniyle yerini diğer parametrelere bırakmıştır. Diğer parametrelerden TF (%), As K (%) ve A indeksleri simetri/asimetri açısından doğru sonuçlar verseler de, sadece kromozomlararası simetri/asimetri durumunu hesaplamaktadır. Hem kromozomlararası hem de kromozom içi simetri/asimetri durumlarını hesaplamaya yönelik diğer indekslerin ise birer parametrelerinin veya tamamının bazı yanlışlıklar içerdikleri gösterilmiştir. Bu konuda en son rapor edilen parametre MCA değeridir ve AI parametresinin hesaplanmasında kullanılan bir değerin hatalı olduğunu göstermiştir.
Sonuç ve Tartışma: Sonuç olarak bitki karyotip analizi ile ilgili birçok çalışmada bu indekslerin tamamının halen kullanıldığı bilinmektedir. Bariz yanlışlıklar gösteren ve hesaplamalar ile net olarak çürütülen bazı indekslerin artık kullanılmaması gerekliliğinin araştırıcılar tarafından bilinmesi gerekmektedir.