Kamu Diplomasisinin Bir Uygulama Alanı Olarak Gastrodiplomasinin Kurumsallaşması: Küresel Pratikler ve Türkiye

Çelenk B., GÜNES B., GÜNER O.

İletişim ve diplomasi, sa.Gastrodiplomasi Özel Sayısı, ss.5-22, 2026 (TRDizin)

  • Yayın Türü: Makale / Tam Makale
  • Cilt numarası: Sayı: Gastrodiplomasi Özel Sayısı
  • Basım Tarihi: 2026
  • Doi Numarası: 10.54722/iletisimvediplomasi.1883927
  • Dergi Adı: İletişim ve diplomasi
  • Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
  • Sayfa Sayıları: ss.5-22
  • Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Bu çalışma, gastrodiplomasiyi geleneksel lezzetlerin tanıtılması ve kültürel mutfak mirasının uluslararası çekiciliğinin arttırılması yoluyla kültürler arası etkileşimin güçlendirilmesi tartışmalarının ötesine taşıyarak, bu konunun nasıl kurumsallaşabileceğini incelemektedir. Yumuşak güç ve kültürel diplomasi tartışmalarını temel alan bu araştırma, gastrodiplomasinin yapılandırılmış, sürdürülebilir ve kurumsal kapasiteye sahip diplomatik bir araca dönüştürülmesinin önemini vurgulamaktadır. Çalışmanın temel çerçevesini salt piyasa koşulları içinde şekillenen bir kurumsallaşma yaklaşımından ziyade, devletin kurumsal ve söylemsel pratiklerine entegre edilen stratejik bir enstrüman olarak gastrodiplomasinin ele alınması oluşturmaktadır. Ancak bu alanın kendi içindeki temel aktörlerinin devletler, yarı resmî kurumlar, özel girişimler, sivil toplum kuruluşları ve bireyler olduğu göz önüne alındığında, gastrodiplomasinin neoliberal piyasa ekonomisinin temel dinamikleri ile etkileşim içinde olduğunu reddetmek de mümkün değildir. Bu noktada araştırma gastrodiplomasiyi neoliberal piyasa koşullarına indirgenmeyen ancak temel dinamikleri ile olan etkileşimini de reddetmeyen; bu konudaki kültürel çekicilik ve imaj söylemleri ile uygulamalarının kurumsallaşmasında devleti merkezî bir aktör olarak ele alan bir kültürel diplomasi aracı olarak konumlandırmaktadır. Çalışmanın temel iddiası ise gastrodiplomasinin kurumsal bir diplomasi aracı olmasında hem alan içindeki aktörlerin koordinasyonunun sağlanmasının hem de kültürler arasındaki etkileşimde çağa ayak uyduran ve süreklilik üreten bir yönetişim anlayışının geliştirmesinin elzem olduğu yönündedir.
This study goes beyond discussions on gastrodiplomacy as a means of strengthening intercultural interaction through the promotion of traditional flavours and the enhancement of the international appeal of cultural culinary heritage, examining how this issue could be institutionalised. Based on discussions of soft power and cultural diplomacy, this research emphasises the importance of transforming gastrodiplomacy into a structured, sustainable, and institutionally capable diplomatic tool. The study’s core framework is not an approach to institutionalisation shaped solely by market conditions, but rather an examination of gastrodiplomacy as a strategic instrument integrated into the state’s institutional and discursive practices. However, given that the key actors within this field are states, semi-official institutions, private enterprises, civil society organisations, and individuals, it is impossible to deny that gastrodiplomacy interacts with the fundamental dynamics of the neoliberal market economy. At this point, the research examines gastrodiplomacy neither as reduced to neoliberal market conditions nor as denying its interaction with its fundamental dynamics. This study positions the state as a central actor in the institutionalisation of cultural appeal and image discourses and practices, positioning it as a tool of cultural diplomacy. The main argument of the study is that, for gastrodiplomacy to become an institutional diplomatic tool, it is essential to both ensure coordination among actors in the field and develop a governance approach that keeps pace with the times and maintains continuity in the interaction between cultures.