YEREL YÖNETİMLERİN İNSAN HAKLARI YÜKÜMLÜLÜKLERİ BAĞLAMINDA ÇOCUĞUN KENT HAKKI
Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, sa.68, ss.229-262, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.54049/taad.2040861
- Dergi Adı: Türkiye Adalet Akademisi Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.229-262
- Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Kent, çocukların gündelik yaşamlarının, gelişimlerinin ve haklardan fiilen yararlanmalarının önemli ölçüde şekillendiği başlıca mekânsal ve yönetsel alanlardan biridir. Buna paralel olarak yerel yönetimlerin insan haklarının korunması ve gerçekleştirilmesindeki rolü giderek daha görünür hâle gelmiş; katılım, kentsel planlama, hizmetlere erişim, eşitlik ve sosyal adalet gibi alanlarda hak temelli yerel yönetim anlayışı güç kazanmıştır. Bu çalışma, Türk hukuk literatüründe sınırlı biçimde ele alınan “çocuğun kent hakkı” kavramını, yerel yönetimlerin insan hakları yükümlülükleriyle ilişkisi içerisinde kavramsal, normatif ve işlevsel yönleriyle incelemektedir. Çalışmada öncelikle kent hakkının insan haklarıyla ilişkisi, çocuğun kent hakkının kavramsallaştırılması ve yerel yönetimlerin çocuk haklarının korunmasındaki rolü ele alınmaktadır. Ardından kavram; çocukların yerel karar alma süreçlerine katılımı, kentsel planlama ve mekânın çocuk bakımından düzenlenmesi ile kentsel hizmetlere erişim eksenlerinde değerlendirilmektedir. Çalışma, çocuğun kent hakkının bağımsız bir sübjektif haktan ziyade, mevcut çocuk haklarının kentsel ve yerel düzeyde birbiriyle ilişkisini ve yerel kamusal gücün bu haklar karşısındaki konumunu görünür kılan hak temelli bir çerçeve olarak değerlendirilmesinin daha isabetli olduğu sonucuna ulaşmaktadır. Bu çerçevenin potansiyeli, normatif belirsizlik, yetki dağılımı, mali kapasite ve uygulanabilirlikten kaynaklanan sınırlarla birlikte değerlendirilmektedir.
The city constitutes a central spatial and administrative setting in which children’s everyday lives, development, and effective enjoyment of rights are substantially shaped. In parallel, the role of local governments in the protection and realization of human rights has become increasingly visible, while rights-based local governance has gained importance in areas such as participation, urban planning, access to services, equality, and social justice. This article examines the relatively underexplored concept of the “child’s right to the city” in relation to the human rights obligations of local governments from conceptual, normative, and functional perspectives. It first considers the relationship between the right to the city and human rights, the conceptualization of the child’s right to the city, and the role of local governments in protecting children’s rights. It then assesses the concept through children’s participation in local decision-making, urban planning and the organization of space from a child-rights perspective, and access to urban services. The article concludes that the child’s right to the city is more appropriately understood not as a new and independent subjective right, but as a rights-based framework that renders visible the interrelationship of existing children’s rights at the urban and local levels and the position of local public authority in relation to them. Its potential is assessed alongside limitations arising from normative uncertainty, the allocation of competences, financial capacity, and implementation.