İyi-Oluş Göstergeleri Kamu Politikaları İçin Bir Hedef Olabilir mi?
17th International Congress on Social Sciences with Resent Research, Antalya, Türkiye, 2 - 06 Kasım 2023, cilt.6, ss.1165-1183, (Tam Metin Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
- Cilt numarası: 6
- Basıldığı Şehir: Antalya
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.1165-1183
- Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Adresli: Hayır
Özet
Milli gelirin mimarı Kuznets’in uyarılarına rağmen GSYH, uzun yıllar boyunca ülkeler için bir refah ölçütü olarak kabul edile gelmiştir. Bu yüzden 2000’li yıllara kadar ekonomi politikalarının öncelikli amacı milli geliri arttırmak olmuştur. Ekonomi politikalarında gelir odaklı politikalar bireysel, sosyal ve çevresel pek çok sorunu beraberinde getirmiştir. Bu sorunlar ne pahasına büyüyoruz sorusunun sorulmasına ve insan odaklı yeni refah ölçütleri aranması ihtiyacını doğurmuştur.
2011 yılında Birleşmiş Milletler kurulunda alınan kararla üye ülkeler kalkınma hedeflerine ulaşmak için mutluluk ve iyi oluşa daha fazla önem vermeye davet edilmiştir. Böylece öznel iyi oluş, nesnel iyi oluş, yaşam kalitesi, yaşam memnuniyeti, mutluluk gibi kavramlar ve bunların ölçümü daha sık gündeme gelmeye başlamıştır. Bu gelişmelerin ardından farklı ülkeler ve uluslar üstü örgütler tarafından bu kavramları içeren endeksler geliştirilerek GSYH’ye alternatif bir refah ölçütü olarak sunulmuştur.
Kamu politikalarının öncelikli amacı toplum refahını arttırmak olduğu için kamu politikalarının dizaynı ve etkinlik değerlendirilmelerinde bahsi geçen alternatif refah ölçütü yaklaşımlarının etkisinin olmaması mümkün değildir. Bu konuda Avustralya, Finlandiya, Yeni Zelanda, İngiltere ve İtalya gibi ülkeler kamu politika metinlerine iyi oluş göstergeleri ekleyerek öncülük etmişlerdir. Bu ülkelerin istatistik kurumları tarafından düzenli olarak toplanan bireysel veriler kamu politika yapıcıları tarafından dikkate alınmaktadır. Dolayısıyla bütçe müzakerelerinde kamu kuruluşlarına tahsis edilecek ödenekler belirlenirken ve bu ödeneklerle sunulan kamu hizmetlerinin etkinliği analiz edilirken iyi oluş göstergeleri de dikkate alınmaya başlamıştır.
Bu çalışmada kamu politikalarında büyüme odaklı yaklaşımın gelişimi, bu yaklaşımın ortaya çıkardığı problemler kısaca açıklandıktan sonra nispeten yeni bir yaklaşım olan kamu politikalarında iyi oluş göstergelerinin kullanımıyla ilgili literatür analiz edilecektir. Bu yeni yaklaşım için ülkelerden uygulama örnekleri verilerek bu yaklaşımın Türkiye’de uygulanabilirliği tartışılacaktır.