İDARİ TEŞKİLATTA NESLİ TÜKENEN BİR YAPININ İZİNDE “BÖLGESEL KURULUŞLAR”

Karagenç G. K.

KAYFOR BİŞKEK ULUSLARARASI KAMU YÖNETİMİ FORUMU TÜRK DÜNYASINDA KAMU YÖNETİMİ -DÜNÜ, BUGÜNÜ, GELECEĞİ, Bishkek, Kırgızistan, 5 - 07 Temmuz 2023, ss.79-80, (Özet Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
  • Basıldığı Şehir: Bishkek
  • Basıldığı Ülke: Kırgızistan
  • Sayfa Sayıları: ss.79-80
  • Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

ÖZET

İdari Teşkilat doktriner olarak kendi içinde; merkezden yönetim ve yerinden yönetim olmak üzere iki başlık altında incelenmektedir. Merkezden yönetim olarak adlandırdığımız devlet tüzel kişiliği altında, başkent ve taşra teşkilatı bulunmaktadır. Başkent teşkilatı; Cumhurbaşkanlığı, Bakanlıklar ve DanıştaySayıştay-Milli Güvenlik Kurulu- Ekonomik Sosyal Konsey gibi yapılardan ibaretken, taşra teşkilatında il-ilçe ve bölgesel kuruluşlarımız yer almaktadır. Benzer şekilde yerinden yönetim ise idari teşkilatımızda, yer bakımından yerinden yönetim ve hizmet bakımından yerinden yönetim olarak ikiye ayrılmıştır. Yer bakımından yerinden yönetim kuruluşlarımız anayasada sayılıp sınırlandırılmış olan; il özel idaresi, belediyeler ve köylerden oluşmaktadır. Belli bir kamu hizmetine tüzel kişilik tanınmasıyla oluşan hizmet yerinden yönetim kuruluşları ise kendi içinde kamu kurumları (İdari-Bilimsel Kültürel- Sosyalİktisadi) Kamu Kurumu Niteliğinde Meslek Kuruluşları ve Düzenleyici-Denetleyici Kuruluşlar olmak üzere bir tasnife tabi tutulmuştur. Taşra teşkilatımızda bulunan bölgesel kuruluşlar hukuki dayanaklarını Anayasanın 126/3 hükümlerinden almaktadır. Bahsi geçen düzenleme “Kamu hizmetlerinin görülmesinde verim ve uyum sağlamak amacıyla, birden çok ili içine alan merkezi idare teşkilatı kurulabilir. Bu teşkilatın görev ve yetkileri kanunla düzenlenir.” şeklindedir. Maddeden de görüleceği üzere bir yapının bölgesel kuruluş olarak nitelendirilebilmesi için iki temel şartı kendi içerisinde muhteva etmesi gerekmektedir. Bunlardan birincisi birden fazla ili içerisine alma şartı iken, diğeri devlet tüzel kişiliği altında olmasının, bir başka ifadeyle kendisini haiz kamu tüzel kişiliğinin bulunmamasının gerekliliğidir. Belli bir dönem idari teşkilat yapımızda bulunan, Olağanüstü Hal Bölge Valilikleri ile günümüzde de varlığını sürdüren Kalkınma Ajansları, GAP-DOKAP gibi kuruluşlar ile bazı bakanların bölge müdürlüklerinin, bölgesel kuruluş olarak değerlendirilip değerlendirilemeyecekleri doktriner olarak tartışmalı ve incelenmeye değer bir konu başlığıdır. Bu çalışmada Bölgesel Kuruluş kavramı incelenmiştir. Bu kapsamda öncelikle bölgesel kuruluşların tanımı yapılarak, hukuki dayanakları belirtilmiştir. Tarihsel olarak hangi kuruluşların bölgesel kuruluş olarak nitelendirildikleri vurgulanarak, günümüz idari teşkilat yapısında bölgesel kuruluş olarak tasnif edilebilecek kurumlar analiz edilmeye çalışılmıştır.  

Anahtar Kelimeler: İdari Teşkilat, Merkezden Yönetim, Taşra Teşkilatı, Bölgesel Kuruluşlar, OHAL Bölge Valilikleri. 

ABSTRACT

The Administrative Organization doctrinally within itself; It is examined under two headings as centralized administration and decentralized administration. There are capital and provincial organizations under the state legal entity, which we call central administration. In the capital organization; While there are structures such as the Presidency, Ministries and the Council of State-Council of Accounts-National Security Council-Economic Social Council, we have provincialdistrict and regional organizations in the provincial organization. Similarly, decentralization is divided into two in our administrative organization as decentralization in terms of location and decentralization in terms of service. The regional organizations in our provincial organization take their legal basis from the provisions of 126/3 of the Constitution. The aforementioned regulation states, “In order to ensure efficiency and harmony in the provision of public services, a central administration organization that covers more than one province may be established. The duties and powers of this organization are regulated by law.” is in the form. As can be seen from the article, in order for a structure to be qualified as a regional organization, it must contain two basic conditions within itself. The first of these is the requirement to include more than one province, while the other is the necessity of being under a state legal entity, in other words, the necessity of not having a public legal entity. In this study, the concept of Regional Establishment has been examined. In this context, firstly, the definition of regional organizations and their legal basis are stated. It has been tried to analyze the institutions that can be described as regional organizations in today's administrative organization structure by specifying which organizations have historically been characterized as regional organizations.

Keywords: Administrative Organization, Central Administration, Provincial Organization, Regional Organizations, State of Emergency Regional Governorships.