Boşanmaya mikrodan makroya bakış: Nörokimyasal süreçler, genetik yatkınlık ve toplumsal dinamikler

Creative Commons License

Ercan L. S.

OPUS Toplum Araştırmaları Dergisi, cilt.23, sa.2026, ss.1-17, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışma, boşanma olgusunu yalnızca iletişim sorunları, aldatma, ekonomik güçlükler ya da kişilerarası uyumsuzluk gibi görünür nedenlerle çerçevelemeden; evlilik birliğinin çözülmesine eşlik edebilen daha örtük biyopsikososyal ve psikofizyolojik dinamikleri incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımıyla yürütülmüş; aile danışmanlarının saha deneyimlerine dayalı olarak, boşanma süreçlerinde görünür sorunlarla ilişkili olabileceğini düşündükleri psikolojik, biyolojik, nörokimyasal, genetik ve çevresel etkenlere ilişkin değerlendirmeleri incelenmiştir. Bu kapsamda 13 aile danışmanıyla yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş ve elde edilen veriler tematik analiz yoluyla çözümlenmiştir. Aile danışmanlarının anlatıları, boşanma sürecinin yalnızca çiftler arasındaki güncel çatışmalarla açıklanamayacağına; mizaç özellikleri, genetik yatkınlık, bağlanma deneyimleri, aileden öğrenilen ilişki kalıpları, duygu düzenleme kapasitesi, hormonal ve fizyolojik değişimler, uyku-yorgunluk döngüsü, cinsel yakınlık sorunları ve nörokimyasal etkiler gibi çok katmanlı süreçlerle birlikte kavranabileceğine işaret etmektedir. Bununla birlikte bu etkenler boşanmayı doğrudan belirleyen sabit nedenler olarak değil; mevcut ilişki örüntüleri, eş desteği, sosyal koşullar ve bireysel baş etme becerileriyle etkileşim içinde anlam kazanan arka plan dinamikleri olarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak bulgular, aile danışmanlarının bakış açısından, boşanma olgusunun biyolojik, psikolojik, ilişkisel ve toplumsal katmanları birlikte dikkate alan bütüncül bir çerçevede ele alınmasının, aile danışmanlığı uygulamaları ve disiplinler arası müdahale süreçleri açısından önemli olduğuna işaret etmektedir.
This study aims to examine divorce not merely through visible causes such as communication problems, infidelity, economic difficulties, or interpersonal incompatibility, but through the more implicit biopsychosocial and psychophysiological dynamics that may accompany the dissolution of marital union. The research was conducted within a qualitative research approach; drawing on the field experiences of family counselors, it examines their evaluations of psychological, biological, neurochemical, genetic, and environmental factors that they consider may be associated with the visible problems observed in divorce processes. Within this scope, semi-structured interviews were conducted with 13 family counselors, and the data obtained were analyzed through thematic analysis. Family counselors’ accounts suggest that divorce cannot be explained solely by current conflicts between spouses; rather, it should be understood in relation to multilayered processes such as temperament traits, genetic susceptibility, attachment experiences, relationship patterns learned within the family, emotion regulation capacity, hormonal and physiological changes, the sleep-fatigue cycle, problems related to sexual intimacy, and neurochemical influences. However, these factors are not interpreted as fixed determinants that directly cause divorce, but as background dynamics that gain meaning through their interaction with existing relationship patterns, spousal support, social conditions, and individual coping capacities. In conclusion, the findings highlight, from the perspective of family counselors, the importance of addressing divorce within a holistic framework that considers biological, psychological, relational, and social layers together, particularly for family counseling practices and interdisciplinary intervention processes.