Erken Cumhuriyet Döneminde Coğrafya Eğitimindeki Pedagojik Eğilimler: Bir Öğretmen Dergisi Üzerinden Tarihsel Analiz

Koyuncu Kaya M., Kaya N., Artvinli E.

TYB Akademi Dil Edebiyat ve Sosyal Bilimler Dergisi, sa.48, ss.115-137, 2026 (Hakemli Dergi)

Özet

Bu araştırma, erken Cumhuriyet döneminde yayımlanan İlköğretim dergisindeki coğrafya ve coğrafya eğitimi içeriklerini, derginin öğretmenlere sunduğu öğretim yöntemi, materyal kullanımı ve sınıf/alan uygulamalarını kapsayan pedagojik eğilimler açısından incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı kapsamında tarihsel doküman analizi ve tematik içerik analizi yöntemiyle yürütülmüştür. Çalışmanın veri kaynağını, 1939-1966 yılları arasında yayımlanan İlköğretim dergisinin coğrafya ve coğrafya eğitimi ile ilişkili 43 yazısı oluşturmaktadır. Bulgular, dergide coğrafya öğretiminin yalnızca bilgi aktarımına dayalı bir anlayışla ele alınmadığını; gözlem, arazi gezisi, harita kullanımı, kum masası uygulamaları, grafikler ve model kullanımı gibi uygulamalı öğretim yaklaşımlarının öne çıktığını göstermektedir. Ayrıca derginin öğretmenlere ders planları, materyal geliştirme örnekleri ve saha uygulamaları sunarak mesleki gelişimi destekleyen bir paylaşım alanı işlevi gördüğü belirlenmiştir. Çalışmada coğrafya eğitiminin vatandaşlık, yurt bilgisi, kalkınma ve modernleşme hedefleri ile yazıların önemli bir bölümünde ilişkilendirildiği de ortaya konmuştur. Sonuç olarak araştırma, İlköğretim dergisinin erken Cumhuriyet dönemi coğrafya eğitimindeki pedagojik anlayışın, öğretim uygulamalarının ve mesleki bilgi dolaşımının anlaşılması açısından önemli bir tarihsel kaynak olduğunu göstermektedir.