DOLAR TEMELLİ ULUSLARARASI PARA SİSTEMİ YERİNE YENİ BİR ALTERNATİF SİSTEM KURMAK MÜMKÜN MÜ?


Creative Commons License

Balcı İ. , Önder M.

II. ULUSLARARASI MULTİDİSİPLİNER AKADEMİK ÇALIŞMALAR SEMPOZYUMU TAM METİN BİLDİRİLER KİTABI, Doç. Dr. Ahmet YÜKSEL,Dr. Öğr. Üyesi. S. Ertan TAĞMAN, Editör, Berikan Elektronik Basım Yayın, İstanbul, ss.245-255, 2018

  • Basım Tarihi: 2018
  • Yayınevi: Berikan Elektronik Basım Yayın
  • Basıldığı Şehir: İstanbul
  • Sayfa Sayıları: ss.245-255
  • Editörler: Doç. Dr. Ahmet YÜKSEL,Dr. Öğr. Üyesi. S. Ertan TAĞMAN, Editör

Özet

ÖZ: Dolar-altın takası esas alınarak kurulan Bretton Woods sisteminin 1970’li yılların başında sona ermesinden sonra uluslararası para sistemi sadece Amerikan doları üzerinden şekillendirilmektedir. Ancak dolar kurundaki dalgalanma, Amerika’nın tek taraflı bir şekilde uluslararası para sisteminden fayda sağlaması ve borçlarının gelirlerinden fazla olması gibi nedenlerle zaman zaman alternatif para birimlerinin uluslararası para birimi olarak kullanılıp kullanılamayacağı tartışılmaktadır. Ayrıca günümüzde birçok ülke diğer ülkelerle birlikte bölgesel para birimi oluşturmakta, yerel para birimlerinin bölgesel ticarette daha fazla kullanılması için karşılıklı anlaşmalar yapmakta ve rezervlerinde bulunan dolar miktarını azaltıp euro ve sterlin gibi farklı para birimleri ile bu rezervlerini çeşitlendirmektedirler. Bu çalışmada euro, Japon yen’i, Çin RMB’si (yuan), İngiltere sterlini ve IMF (Uluslararası Para Fonu) tarafından farklı para birimleri karıştırılarak oluşturulan SDRs (Special Drawing Rights) gibi para birimlerinin uluslararası para sistemi açısından dolara alternatif oluşturup oluşturamayacağı araştırılmaktadır. Bu doğrultuda, betimleyici araştırma yöntemi ile dolar, euro, yen, RMB, sterlin ve SDR para birimlerine ait istatistiksel verilerin yıllara göre karşılaştırmalı olarak analiz edilip ve literatür araştırması yapılarak bu para birimlerinin uluslararası para sistemindeki mevcut durumları incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre Amerika, doların mevcut konumunu korumak için ekonomik, siyasi ve askeri tüm imkanlarını kullanma yoluna gitmektedir. Ayrıca, dolar dışındaki diğer para birimlerinin tek başlarına dolara alternatif olamayacakları görüldüğü için AB (Avrupa Birliği), Çin, İngiltere ve Japonya gibi ülkelerin SDRs’ı alternatif para birimi olarak desteklenmeleri gerektiği belirtilmektedir.

Anahtar Kelimeler: uluslararası para sistemi, dolar, SDR, euro, yen, RMB, sterlin

ABSTRACT: International monetary system has been shaped solely in accordance with the American dollar after the termination of Bretton Woods System early in 1970s which was founded on the base of dollar-gold exchange. However, the establishment of alternative currency units have been debated recently because of the following facts: exchange rate fluctuation of dollar, one-sided benefit of the America from the existing international monetary system, and its excessive loan amounts compared to its revenue. Moreover, recently many countries are establishing regional currency units, making agreements for use of national currencies in the regional trade, decreasing the amount of American dollar in their reserves, and diversifying their monetary reserves by increasing the share of other currencies like euro and sterling. In this study, euro, Japanese yen, Chinese RMB (Yuan), British sterling and SDR (Special Drawing Right) which was created as a basket including major currencies are evaluated whether they can be an alternative to the dollar within the international monetary system. In this direction, statistical information of dollar, euro, RMB, sterling and SDR was comparatively analyzed and literature review was made by descriptive research method in order to find out existing position of these currencies in the international monetary system. According to study results, America is using its economic, political and military powers to preserve the existing position of the dollar. Moreover, it is included in this study that EU (European Union), China, the UK (United Kingdom) and Japan should support the SDR since other currencies cannot challenge dollar by standing alone.

Keywords: international monetary system, dollar, SDR, euro, yen, RMB, sterling