DOLAR TEMELLİ ULUSLARARASI PARA SİSTEMİ YERİNE YENİ BİR ALTERNATİF SİSTEM KURMAK MÜMKÜN MÜ?

ÖZ: Dolar-altın takası esas alınarak kurulan Bretton Woods sisteminin 1970’li yılların başında sona ermesinden sonra uluslararası para sistemi sadece Amerikan doları üzerinden şekillendirilmektedir. Ancak dolar kurundaki dalgalanma, Amerika’nın tek taraflı bir şekilde uluslararası para sisteminden fayda sağlaması ve borçlarının gelirlerinden fazla olması gibi nedenlerle zaman zaman alternatif para birimlerinin uluslararası para birimi olarak kullanılıp kullanılamayacağı tartışılmaktadır. Ayrıca günümüzde birçok ülke diğer ülkelerle birlikte bölgesel para birimi oluşturmakta, yerel para birimlerinin bölgesel ticarette daha fazla kullanılması için karşılıklı anlaşmalar yapmakta ve rezervlerinde bulunan dolar miktarını azaltıp euro ve sterlin gibi farklı para birimleri ile bu rezervlerini çeşitlendirmektedirler. Bu çalışmada euro, Japon yen’i, Çin RMB’si (yuan), İngiltere sterlini ve IMF (Uluslararası Para Fonu) tarafından farklı para birimleri karıştırılarak oluşturulan SDRs (Special Drawing Rights) gibi para birimlerinin uluslararası para sistemi açısından dolara alternatif oluşturup oluşturamayacağı araştırılmaktadır. Bu doğrultuda, betimleyici araştırma yöntemi ile dolar, euro, yen, RMB, sterlin ve SDR para birimlerine ait istatistiksel verilerin yıllara göre karşılaştırmalı olarak analiz edilip ve literatür araştırması yapılarak bu para birimlerinin uluslararası para sistemindeki mevcut durumları incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre Amerika, doların mevcut konumunu korumak için ekonomik, siyasi ve askeri tüm imkanlarını kullanma yoluna gitmektedir. Ayrıca, dolar dışındaki diğer para birimlerinin tek başlarına dolara alternatif olamayacakları görüldüğü için AB (Avrupa Birliği), Çin, İngiltere ve Japonya gibi ülkelerin SDRs’ı alternatif para birimi olarak desteklenmeleri gerektiği belirtilmektedir.

Anahtar Kelimeler: uluslararası para sistemi, dolar, SDR, euro, yen, RMB, sterlin