Orta Asya’da Tasarım Tarihinin Gelişimine Ebu’l Vefa El Bûzcânî’nin Etkisi

RO'ZİYEVİCH S. T., AŞÇI T., TOKTAŞ İ.

International Scientific Methodical Journal, vol.3, pp.21-34, 2024 (Peer-Reviewed Journal)

Abstract

Düşünmenin tarihi ile aynı boyuta sahip tasarım kavramı insanın üretkenliğini temsil eder. Bu süreçte ihtiyaç ve beklentilerin yanı sıra toplumdan siyasete, teknolojiden kültüre birçok öğe tasarımı etkileyebilmektedir. Bununla birlikte tarihsel boyutu incelendiğinde teknikte görülen gelişmeler tasarım süreçlerinde kırılma noktası oluşturmuştur. Bu noktada tasarımcı için estetiğin ve ahengin anahtarı olarak ön plana çıkan en önemli disiplin 10. yy da “hendese” bilimidir. Hendese, alanı, maddeyi ve uzayı anlamada etkisi günümüzde de devam eden ve bundan sonrada devam edecek olan pratik ve anlaşılabilir bir bilim dalıdır. Çalışmada, hendese biliminin Orta Asya’da ortaya çıkışı ve tasarım tarihine etkisi doküman araştırması yöntemi ile incelenmiştir. Bu noktada, hendese ilminin önderi olarak kabul edilen Ebu’l Vefa el-Bûzcânî’nin (940-998) geometrik nesnelere olan yaklaşımı ve pratik çizim yöntemleri örneklerle açıklanmıştır.  Ayrıca geometrik nesnelerin sonsuza çoğalabilmesi özelliği kullanılarak geometrik desenlerin elde edilmesi konusunda örneklere de yer verilmiştir.