ŞANLIURFA BÖLGESİNDE FRESKLİ KAYA MEZARLARI


Creative Commons License

Çelik B., Albayrak Y.

in: ARKEOLOJİ VE SANAT YAYINLARI ŞANLIURFA YAZILARI 1, Nezih Başgelen, Editor, Arkeoloji ve Sanat, İstanbul, pp.63-78, 2022

  • Publication Type: Book Chapter / Chapter Vocational Book
  • Publication Date: 2022
  • Publisher: Arkeoloji ve Sanat
  • City: İstanbul
  • Page Numbers: pp.63-78
  • Editors: Nezih Başgelen, Editor
  • Ankara Yıldırım Beyazıt University Affiliated: Yes

Abstract

Şanlıurfa (Edessa) ilinin, Harran Ovası ve kuzeyinde bulunan Karacadağ volkanik bölgesi dışında kalan tüm kesimi kalker platolardan oluşmaktadır. Özellikle Şanlıurfa kent merkezinde eski surların dışında birçok alanda nekropoller mevcuttur. Bu nekropollerin büyük bir kısmı ana kayaya oyulmuş kaya mezarları şeklindedir. Şanlıurfa kent merkezinde yer alan Kale Eteği Nekropolü ve Kızılkoyun Nekropolü’nde yer alan kaya mezarlarının büyük bir bölümü kazılmış ve pek çok yeni kaya mezarları açığa çıkartılmıştır. Bölgede yer alan Soğmatar antik kentinde, Roma Dönemi kaya mezarları dışında kaya mezarlarının en erken örnekleri olan Erken Tunç Çağı kaya mezarları da tespit edilmiştir. Edessa antik kenti gibi önemli bir merkezin çevresine etkisini anlayabilmek için yakın çevresinde yer alan kırsal alanlarda yüzey araştırmaları yapılmış ve günümüzdeki köylerin çoğunda kaya mezarları tespit edilmiştir. Tespit edilen bu kaya mezarları genellikle dromoslu ve tek odalıdır. Kimi mezarlarda dromoslar merdivenli, kimi mezarlarda ise düz olarak yapılmıştır. Bazı kaya mezarlarının tabanında taban mozaiği, bazılarının duvarlarında da freskler bulunmaktadır. Bu mezarların tümü mimari özellik ve plan olarak Edessa’daki Roma dönemi kaya mezarları ile benzerlik göstermektedir. Bu çalışmada bölgede yer alan freskli kaya mezarları üzerinde durulacaktır. Özellikle kaya mezarlarının içine yapılan fresklerin kline sahnesi şeklinde veya bitki bezemesi şeklinde yapılmış oldukları dikkat çekmektedir