1787 Tarihli Kefalet Defteri'nde Menlik Kazası
Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sa.71, ss.21-45, 2025 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Basım Tarihi: 2025
- Dergi Adı: Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.21-45
- Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Osmanlı
toplumunun öz denetim mekanizmasının önemli bir parçasını kefalet sistemi
oluşturmuştur. Bu yöntemle bireyler, çeşitli sorumlulukları birbirleri ile
paylaşmışlar ve dolayısıyla onların devlete karşı olan maddi ve manevi yükümlülüklerinin
garanti altına alınması sağlanmıştır.
Osmanlı
Devleti’nde çeşitli sebeplerle uygulanan kefalete asayiş sorunlarının yaşandığı
dönemlerde sıklıkla başvurulmuştur. Bu anlamda Rumeli’deki eşkıyalık faaliyetleri
sırasında, bölge halkının eşkıya çıkmaması veya eşkıyaya yardım etmemesi için kefalete
bağlandığı bilinmektedir. 1787 tarihli Menlik Kazası’na ait Kefalet Defteri bu maksatla
tutulan bir defter olma özelliğine sahiptir. Bu defter göstermektedir ki
kefalet kayıtları birer tahrir niteliği taşımaktadır ve onlar vasıtasıyla
ilgili bölgenin gerek idarî/yerleşim birimleri gerek buralarda meskûn erkek
nüfusunun tespitini sağlamak mümkündür. Nitekim bu çalışma ile Menlik
Kazası’nın nüfus ve demografisine dair veriler içeren Kefalet Defteri
kapsamında, bugün Bulgaristan’ın küçük bir şehri olan Menlik’in XVIII. yüzyılın
sonlarındaki durumuna ışık tutulmuş olacaktır. Bu vesile ile şehrin idarî ve
sosyo-demografik tarihine ilişkin olarak literatüre katkı sağlamak amaçlanmaktadır.
Anahtar
Kelimeler: Osmanlı
Devleti, Kefalet, Kefalet Defteri, Menlik.