İslam Hukukunda Suç-Ceza Dengesinin Adaletle İlişkisi
Diyanet İlmi Dergi, cilt.56, sa.1, ss.67-94, 2020 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 56 Sayı: 1
- Basım Tarihi: 2020
- Dergi Adı: Diyanet İlmi Dergi
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.67-94
- Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
İslam Hukukunda Suç-Ceza Dengesinin
Adaletle İlişkisi; Diyanet İlimi Dergi, cilt, 56 sy:1, 2020,
sayfa 67-94.
Uygulama noktasında farklı algı ve yorumlar olsa da
adalet kavramı, başlangıçtan günümüze her din ve düşünce sisteminin oturduğu
ana zemini teşkil etmiştir ya da bu iddia hemen hepsinin temel vazgeçilmezi
olmuştur. Adalet, toplumu teşkil eden bireylerden tutun da milletler arası
ilişkilere varıncaya dek olmazsa olmazlardandır. Bütün ilişkilerin hukuksal ve
ahlakî bağlamda meşruiyet kazandığı zemin, şüphesiz adalettir. Bireysel ve
toplumsal ölçekte adaletin gözetilmemesi durumunda, ülkenin sosyal ve hukuksal
düzeninde kargaşa yaşanacağı açıktır. Bireylerin adalete güvenleri
zedelendiğinde kolektif adalet yerine, kişisel öç ve intikam almalar gündeme
gelir ki bunun da toplum barışını derinden yaralayacağı açıktır. Fert ve toplum
düzenini bozan ve bir fesat unsuru olduğu kabul edilen suçların, özel ve genel
maslahatın korunması ve devamlılığı için birtakım yaptırımlara tabi tutulması
zaruri bir durum olarak karşımıza çıkmaktadır. Tarihi süreçte siyasî, sosyal ve
çeşitli düşünce akımlarının etkisiyle şekillenen ve uygulanan cezalar adalet ve
hakkaniyet açısından sorgulanmıştır. Bunda cezaların fail ve mağdurlar
açısından çeşitli kısıtlama ve mahrumiyetlere yol açan niteliğinin payı
büyüktür.
Cezalandırmada
adaletli bir hükmün verilebilmesi için vazgeçilemeyecek unsurlardan biri
suç-ceza arasındaki uygunluğu tesis etmektir. Kur’ân’da ceza beyan eden âyetler
incelendiğinde suç-ceza uygunluk ilkesinin gözetildiği görülecektir. Diğer
yandan Kur’ân’da suç-ceza uygunluğunun genel olarak şu üç yönden gözetildiğini
görmekteyiz. Bunlardan birincisi suç-ceza arasında miktar/ölçü itibariyle
denklik, ikincisi suç-ceza arasında şekil/ vasıf itibariyle denklik, üçüncüsü
ise suçta gözetilen hedef/amaç itibariyle cezada denkliktir.