BİR KAÇINILMAZ DÖNÜŞÜM HİKAYESİ OLARAK ÖZEL GÜVENLİK “KAMUSAL YETKİLER – ÖZEL ELLER…
VI. Uluslararası Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Kongresi (2026), Konya, Türkiye, 20 - 22 Mayıs 2026, ss.120-123, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: Konya
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.120-123
- Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Kamu düzeninin sağlanmasına yönelik faaliyetleri içeren kolluk kavramı, en temel kamu hizmetlerinden biri olup tüm ideolojilerin ortak kesişim kümesinde de yer aldığı üzere devlet kavramının varlık sebepleri arasında başat bir role sahiptir. Sonuçları itibariyle, temel hak ve özgürlüklere müdahale niteliğindeki eylemleri dahi muhteva eden kolluk rejiminin düzenlenmesine içkin olarak özel bir kurallar manzumesi bulunmakta ve faaliyetler de bu doğrultuda idare tarafından yerine getirilmektedir.
1982 Anayasasının 128. Maddesi, “Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.” şeklindedir. Bahsi geçen maddede de görüleceği üzere, ilgili düzenleme, kolluk faaliyetleri gibi idarenin kesintisiz ve düzenli bir şekilde yerine getirmekle mükellef olduğu, asli ve sürekli kamu hizmetlerinin memur ve diğer kamu görevlisi statüsüne sahip personellerce yerine getirileceğini belirtmektedir. Bu sebeple bu çalışmanın da merkezini oluşturan ve yukarıda anılan statüde değerlendirilemeyecek özel güvenlik statüsüne sahip görevlilerin, kolluk hizmetlerinin yerine getirilmesinde kullanılıp kullanılamayacağı hususu cevaplanmaya değer bir araştırma sorusu olarak karşımızda bulunmaktadır.
Temel hak ve özgürlüklere dahi müdahale niteliğinde işlem, eylem ve sözleşmeler ihdas etme yetkisini haiz kolluk faaliyetlerinin özel kişilere devri çeşitli açılardan ihtilaf konusu olmuştur. 10/06/2004 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren, 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunun 1. maddesi, özel güvenlik hizmetleri için “kamu güvenliğini tamamlayıcı mahiyetteki” ifadesini kullanmaktadır. Maddeden de anlaşılacağı üzere, kamu düzeninin temel unsurlarından olan güvenlik unsurunun yerine getirilmesinde özel güvenlik personelinin de kullanılacağı ancak bunun sadece tamamlayıcı bir rolde olabileceği düzenlenmektedir.
Kamu hizmeti kavramının gördürülme usullerinin geçirdiği değişimle birlikte, özel kişiler, idarenin denetimi altında çeşitli kamu hizmetlerini yerine getirerek kamusal ihtiyaçların giderilmesine hizmet etmektedir. Ancak kolluk faaliyetleri gibi asli ve sürekli kamu görevlileri tarafından yerine getirilmesi gerektiği noktasında herhangi bir soru işareti bulunmayan bir hizmet alanından idarenin tamamen çekilmesi mümkün değildir. Belirtildiği üzere, kolluk gibi temel hak ve özgürlüklerin dahi sınırlandırılabilmesi sonuçlarını doğuran faaliyetleri diğer kamu hizmetleri ile aynı çerçevede değerlendirmemek gerekmektedir.
Kamu hizmetlerinin özel kişiler tarafından yerine getirilmesinin en büyük sebeplerinden biri ekonomik saiklerdir. Kolluk faaliyetleri alanında olmakla birlikte, çıktıları ölçülebilir nitelikte olan, pasaport, muayene, tescil, gümrük gibi kolluk faaliyetlerinin özel kişilere gördürülmesi, karşılaştırmalı hukuk açısından değerlendirildiğinde, global açıdan da yaygın örnekler olarak karşımızda bulunmaktadır. Ancak iktisadi açıdan verimliliği ölçülemeyen, devletin egemenlik yetkilerine içkin salt kolluk faaliyeti alanlarında hangi saiklerle özel kişilerin görev yaptığı hususu ayrıca bir analize tabi tutulmalıdır.
Bu çalışma kolluk faaliyetlerinin özel kişiler tarafından yerine getirilmesi hususunu incelemektedir. Bu kapsamda öncelikle kolluk kavramı anlatılarak; kolluk kavramının amacı olan kamu düzeninin unsurlarını ve kolluk kavramının kendi içerisinde nasıl sınıflandırıldığını belirtmiştir. Sonrasında özel güvenlik statüsünün bu tasnif içindeki yerini belirleyerek, diğer kolluk statülerinden ayrışan yanları vurgulanmıştır. Kolluk faaliyetlerinin diğer kamu hizmeti alanlarında yer almayan, spesifik özellikleri belirtilerek, kolluk yetkilerinin devrinin yargısal içtihatlar ışığında hukukiliği analiz etmiştir.
Anahtar Kelimeler: Kolluk, Kamu Hizmeti, Kamu Düzeni, Özel Güvenlik, Kamusal Yetkilerin Devri.
The concept of law enforcement, encompassing activities aimed at maintaining public order, is one of the most fundamental public services and, as it is present in the common intersection of all ideologies, plays a dominant role among the ontological reasons for the existence of the state.
Essential and continuous public services, which the administration is obligated to perform continuously and regularly, such as law enforcement activities, shall be carried out by personnel with the status of civil servants and other public officials. Therefore, the central question of this study, and one that deserves to be addressed, is whether private security personnel, who cannot be evaluated under the aforementioned status, can be used in the performance of law enforcement duties.
The transfer of law enforcement activities, which include the authority to create actions, deeds, and contracts that even interfere with fundamental rights and freedoms, to private individuals has been a subject of dispute from various perspectives. Article 1 of Law No. 5188 on Private Security Services, published in the Official Gazette on June 10, 2004, uses the phrase "of a complementary nature to public security" for private security services. As can be understood from the article, it is stipulated that private security personnel will also be used in the performance of the security element, which is one of the fundamental elements of public order, but this can only be in a complementary role.
With the changes in the methods of providing public services, private individuals, under the supervision of the administration, serve to meet public needs by performing various public services. However, it is impossible for the administration to completely withdraw from a service area where there is no question that it must be carried out by essential and continuous public officials, such as law enforcement activities.
One of the biggest reasons for the performance of public services by private individuals is economic motives. While within the field of law enforcement, the performance of measurable outcomes such as passport control, medical examinations, registration, and customs services by private individuals is a common example globally when evaluated from a comparative law perspective. However, the motives behind the performance of law enforcement duties by private individuals in areas of purely law enforcement activities inherent in the state's sovereign powers, where economic efficiency cannot be measured, should be subjected to a separate analysis.
This study examines the performance of law enforcement activities by private individuals. In this context, it first explains the concept of law enforcement; then, it outlines the elements of public order, which is the purpose of law enforcement, and how the concept of law enforcement is classified within itself. Subsequently, the place of private security status within this classification was determined, and its differences from other law enforcement statuses were highlighted. The specific characteristics of law enforcement activities, not found in other public service areas, were specified, and the legality of the delegation of law enforcement powers was analyzed in light of judicial precedents.
Keywords: Law Enforcement, Public Service, Public Order, Private Security, Delegation Of Public Powers.