BEBEKLİ ANNELERİN SÜRDÜRÜLEBİLİR TÜKETİM DAVRANIŞLARI: İKİNCİ EL BEBEK EŞYASI KULLANIMINA YÖNELİK NİTEL BİR ARAŞTIRMA

Kurnaz Koçlar R., Çamurcu Ş., Dinç S.

Aile ve Sürdürülebilir Gelecek Kongresi, Ankara, Türkiye, 11 - 12 Aralık 2025, ss.73-74, (Özet Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
  • Basıldığı Şehir: Ankara
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.73-74
  • Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

İnsan hayatında en hızlı büyüme dönemlerinden birisi olan bebeklik döneminde alınan eşyaların kullanım ömrü oldukça kısadır. Bebeğin hızlı büyümesine bağlı biçimde kullanım süresi hızla dolan eşyalar kimi zaman başka bebeklerin kullanımıyla birlikte sürdürülebilir tüketim noktasında hem ailelere hem de çevreye bir avantaj sağlamaktadır. Bu noktadan hareketle gerçekleştirilen araştırmada, 0 –2 yaş arası bebeği olan annelerin sürdürülebilir tüketim davranışları kapsamında ikinci el bebek eşyası kullanımına yönelik tutum, algı ve deneyimlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji desenin kullanıldığı araştırmada kartopu örnekleme ve ölçüt örnekleme yöntemleri bir arada kullanılmıştır. Türkiye sınırları içerisinde yaşayan ve 0-2 yaş aralığında en az bir bebeğe sahip 20 annenin yer aldığı araştırmanın verileri araştırmacılar tarafından oluşturulmuş ve uzman görüşleri alınarak düzenlenen “Yarı Yapılandırılmış Görüşme” formu kullanılarak toplanmıştır. Araştırmanın verileri MAXQDA Pro 2024 Nitel Veri Analiz Programı aracılığıyla içerik analizi yapılarak analiz edilmiştir. Analizler neticesinde 0-2 yaş aralığında bebeği olan annelerin sürdürülebilirlik kavramını çoğunlukla geri dönüşüm, yeniden kullanım ve ürün ömrünü uzatma ile bağdaştırdıkları görülmüştür. Çalışmada yer alan anneler ekonomik destek ve tasarruf, gereksiz tüketimi önleme gibi nedenlerle ikinci el bebek eşyası kullanımını tercih ettiklerini ifade etmişlerdir. Genellikle akraba, arkadaşlar ve dijital platformlar aracılığıyla bebeklerine bebek mobilyası, dış giyim, kıyafet, oyuncak gibi materyalleri ikinci el olarak aldıklarını belirten anneler, ürün alırken güvenilir kaynakları (yakın çevre) tercih etmekle birlikte ürünün fiziksel açıdan yıpranmamış olmasına dikkat etmektedirler. Öte yandan vücut ile direkt teması olan iç çamaşırı vb. ürünler ile ağız teması içeren ürünleri hijyenik olmadıkları gerekçesiyle almadıkları ifade edilmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda 0-2 yaş aralığında bebeği olan annelerin ikinci el bebek eşyası alımı konusunda sürdürülebilir tüketim davranışlarını arttırabilmek adına ebeveynlerin eşya alışverişini düzenli biçimde sağlayacakları güvenli bir kaynak akışının sağlanması önerilmektedir. Bu çerçevede yerel yönetimler ya da bakanlıklar öncülüğünde “Güvenli İkinci El Bebek Eşyası” merkezleri kurularak hijyen ve fiziksel dayanıklılık açısında uygun olan ürünlerin ebeveynlere ulaştırılması sağlanabilir. Daha kısıtlı ve güvenilir kaynak tercihi bulunan ebeveynler için ise takas grupları oluşturularak bebek eşyalarının sirkülasyonu sağlanabilir. Son olarak ebeveynlerin bu konuda farkındalık kazanması adına sürdürülebilir tüketim konusunda profesyoneller tarafından eğitimler düzenlenebilir. 

One of the fastest growth periods in human life is infancy, and the useful life of items purchased during this period is quite short. Due to the rapid growth of babies, the useful life of these items quickly expires. However, when these items are used by other babies, they provide an advantage to both families and the environment in terms of sustainable consumption. Based on this point, the study aimed to examine the attitudes, perceptions, and experiences of mothers with babies aged 0-2 years regarding the use of second-hand baby items within the scope of sustainable consumption behaviors. Phenomenology, one of the qualitative research methods, was used in the study, and snowball sampling and criterion sampling methods were used together. Data for the study, which included 20 mothers living within Turkey's borders and having at least one baby aged 0–2 years, was collected using a “Semi-Structured Interview” form created by the researchers and revised based on expert opinions. The data was analyzed using content analysis via the MAXQDA Pro 2024 Qualitative Data Analysis Program. The analysis revealed that mothers with babies aged 0-2 mostly associated the concept of sustainability with recycling, reuse, and extending product life. The mothers in the study stated that they preferred to use second-hand baby items for reasons such as financial support and savings, and to prevent unnecessary consumption. Mothers who stated that they usually purchase second-hand baby furniture, outerwear, clothing, toys, and other items for their babies through relatives, friends, and digital platforms prefer reliable sources (close circle) when purchasing products and pay attention to the physical condition of the product. On the other hand, it has been stated that they do not purchase products that come into direct contact with the body, such as underwear, or products that come into contact with the mouth, on the grounds that they are unhygienic. Based on the findings, it is recommended that a secure source of supply be established to enable parents to regularly purchase items, thereby increasing sustainable consumption behaviors among mothers with babies aged 0-2 years regarding the purchase of second-hand baby items. In this context, “Safe Second-Hand Baby Goods” centers can be established under the leadership of local governments or ministries to ensure that products that are suitable in terms of hygiene and physical durability are delivered to parents. For parents with more limited and reliable source preferences, exchange groups can be created to ensure the circulation of baby goods. Finally, to raise parents' awareness on this issue, professionals could organize training sessions on sustainable consumption.