TOTAL KALÇA ARTROPLASTİSİ UYGULANAN BİREYDE GORDON’UN FONKSİYONEL SAĞLIK ÖRÜNTÜLERİ MODELİNE GÖRE HEMŞİRELİK YAKLAŞIMI: OLGU SUNUMU
9th INTERNATIONAL CONGRESS ON MEDICAL & HEALTH SCIENCES , Girne, Kıbrıs (Kktc), 5 - 09 Temmuz 2026, ss.466-473, (Tam Metin Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
- Basıldığı Şehir: Girne
- Basıldığı Ülke: Kıbrıs (Kktc)
- Sayfa Sayıları: ss.466-473
- Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Total kalça artroplastisi, kalçada ağrı ve fonksiyon kısıtlılığı olan bireylerde ağrının giderilmesi, eklem hareketliliğinin yeniden kazandırılması ve yaşam kalitesinin iyileştirilmesinde etkili bir cerrahi yöntemidir. Amerika Birleşik Devletleri’nde 2010 yılında 50 yaş ve üzeri yetişkinlerde total kalça artroplastisinin tahmini prevalansının %2,34 olduğu, Çin’de ise yılda 400.000’den fazla total kalça artroplastisi uygulandığı bildirilmektedir. Yaşlanan nüfus ve yaşam kalitesinin sürdürülmesine yönelik artan gereksinimler doğrultusunda total kalça artroplasti sıklığının daha da artacağı öngörülmektedir. Total kalça artroplastisi yaygın olarak yapılan bir cerrahi yöntem olmasına rağmen postoperatif komplikasyonlar; hastanede yatış süresinin uzamasına, enfeksiyon riskinin artmasına, bakım maliyetlerinin yükselmesine ve hastaların yaşam kalitesinin olumsuz etkilenmesine yol açabilmektedir. Bu nedenle postoperatif dönemde hastaların bütüncül bir yaklaşımla değerlendirilmesi ve hemşirelik bakımının sistematik olarak planlanması önem taşımaktadır. Hemşirelik bakım sürecinin bütüncül olarak değerlendirilmesini desteklemek amacıyla hemşirelik kuramcıları çeşitli modeller geliştirmiştir. Bu kuramcılardan Marjory Gordon’un Fonksiyonel Sağlık Örüntüleri Modeli, bireyin biyolojik, psikolojik ve sosyal gereksinimlerini kapsayan 11 fonksiyonel sağlık örüntüsü üzerinden kapsamlı bir değerlendirme yapılmasına olanak sağlamaktadır. Bu fonksiyonel alanlar, sistematik veri toplama yaklaşımı ile hemşirelik sürecinin yapılandırılmasını ve hasta gereksinimlerinin bütüncül biçimde analiz edilmesini olanak tanıyarak komplikasyon riskinin azaltılmasına, iyileşme sürecinin hızlandırılmasına ve hasta merkezli bakım anlayışının güçlendirilmesine katkıda bulunmaktadır. Bu olguda, total kalça artroplastisi cerrahisi geçiren bireyin postoperatif 0.gündeki hemşirelik bakımı (8-16 şifti), Marjory Gordon’un Fonksiyonel Sağlık Örüntüleri Modeli ile değerlendirilmiştir. Fonksiyonel Sağlık Örüntüleri Modeli kapsamında yer alan 11 fonksiyonel sağlık örüntülerinden 8’inde hastaya ilişkin bakım gereksinimleri saptanmış ve bu gereksinimler kavram haritası ile şematize edilmiştir. Bu doğrultuda, hemşirelerin postoperatif dönemde hemşirelik bakımını Marjory Gordon’un Fonksiyonel Sağlık Örüntüleri Modeli çerçevesinde planlamaları ve uygulamaları önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Total kalça artroplasti, fonksiyonel sağlık örüntüleri modeli, hemşirelik bakımı, hemşirelik modeli.
Total hip arthroplasty is an effective surgical procedure for relieving pain, restoring joint mobility, and improving quality of life in individuals experiencing hip pain and functional limitations. In the United States, the estimated prevalence of total hip arthroplasty among adults aged 50 years and older was reported to be 2.34% in 2010, while more than 400,000 total hip arthroplasties are performed annually in China. In line with population aging and the increasing need to maintain quality of life, the frequency of total hip arthroplasty is expected to rise further. Although total hip arthroplasty is a commonly performed surgical procedure, postoperative complications may lead to prolonged hospital stays, increased risk of infection, higher healthcare costs, and adverse effects on patients’ quality of life. Therefore, comprehensive assessment of patients and systematic planning of nursing care during the postoperative period are of critical importance. To support the holistic evaluation of the nursing care process, nursing theorists have developed various models. One of these, Marjory Gordon’s Functional Health Patterns Model, enables a comprehensive assessment through 11 functional health patterns encompassing the biological, psychological, and social needs of the individual. These functional domains facilitate the structuring of the nursing process through a systematic approach to data collection and the holistic analysis of patient needs, thereby contributing to the reduction of complication risks, acceleration of the recovery process, and strengthening of patient-centered care. In this case, the nursing care of an individual who underwent total hip arthroplasty surgery on postoperative day 0 (08:00–16:00 shift) was evaluated using Marjory Gordon’s Functional Health Patterns Model. Care needs were identified in 8 of the 11 functional health patterns included in the model, and these needs were schematized using a concept map. Accordingly, it is recommended that nurses plan and implement postoperative nursing care within the framework of Marjory Gordon’s Functional Health Patterns Model.
Keywords: Total hip arthroplasty, functional health patterns model, nursing care, nursing model.