Yapay Zekânın Aile, Çift ve İlişki Dinamiklerine Etkisi: Ruh Sağlığı Odaklı Bütünleştirici Bir Derleme

Creative Commons License

güngör a., Güngör B. Ş.

İçtimaiyat (Online), cilt.10, sa.2, ss.778-795, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışma, yapay zekânın (YZ) aile, çift ve ilişki dinamikleri üzerindeki etkilerini ruh sağlığı odağında bütünleştirici derleme yaklaşımıyla incelemektedir. Web of Science, Scopus, Google Scholar ve TR Dizin veri tabanlarında yapılan taramalar sonucunda ölçütleri karşılayan 24 çalışma incelemeye dâhil edilmiştir. Güncel alan yazını, aile içi iletişim, ebeveynlik, çift ilişkileri ve terapötik uygulamalar ekseninde tematik olarak sentezlenmiştir. Bulgular, YZ’nin kişiselleştirilmiş değerlendirme ve müdahaleleri destekleyerek erişilebilirlik ve ölçeklenebilirlik açısından olanaklar sunabileceğini göstermektedir. Bununla birlikte mahremiyet ihlali, kültürel uyumsuzluk, aşırı otomasyon ve özerklik kaybı gibi risklerin aile ve ilişki süreçlerinde kırılganlıklar yaratabileceği görülmektedir. İncelenen çalışmalar yedi tema altında toplanmıştır: aile içi iletişim ve çatışma yönetimi, ebeveynlik ve psiko-eğitsel destek, çift dinamikleri ve uyum analitiği, terapötik uygulamalar ve tele-sağlık, chatbotlar ve ilişkisel rehberlik, dijital takip ve veri ekosistemi, fırsatlar ve sınırlılıklar. Sonuç olarak alan yazını, YZ’nin aile, çift ve ilişki süreçlerinde hem olanaklar hem de riskler barındırdığını; bu etkilerin etik, kültürel ve klinik bağlamlar çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
This study examines the impact of artificial intelligence (AI) on family, couple, and relationship dynamics through an integrative review with a mental health focus. Studies identified through searches of the Web of Science, Scopus, Google Scholar, and TR Dizin databases were screened, and 24 studies meeting the inclusion criteria were included in the review. The contemporary literature was thematically synthesized across the domains of family communication, parenting, couple relationships, and therapeutic applications. The findings suggest that AI may enhance accessibility and scalability by supporting personalized assessment and intervention processes. However, concerns regarding privacy violations, cultural incongruence, excessive automation, and loss of autonomy may create vulnerabilities in family and relational processes. The reviewed studies were organized into seven themes: family communication and conflict management, parenting and psychoeducational support, couple dynamics and relationship analytics, therapeutic applications and telehealth, chatbots and relational guidance, digital monitoring and data ecosystems, and opportunities and limitations. Overall, the literature indicates that AI presents both opportunities and challenges for family, couple, and relationship processes, highlighting the importance of evaluating its implications within ethical, cultural, and clinical contexts.