Çağdaş Arap Kültüründe Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesi
Osmanlı Mirası Araştırmaları Dergisi, cilt.12, sa.33, ss.306-315, 2025 (Scopus, TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 12 Sayı: 33
- Basım Tarihi: 2025
- Doi Numarası: 10.17822/omad.123302
- Dergi Adı: Osmanlı Mirası Araştırmaları Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: Scopus, EBSCO Education Source, TR DİZİN (ULAKBİM), Sobiad Atıf Dizini
- Sayfa Sayıları: ss.306-315
- Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Ünlü Müslüman seyyahların yaptığı seyahatler arasında, 17. yüzyıl ortalarında gerçekleşen Evliya Çelebi’nin (ö.1611 İstanbul-1682 Kahire) seyahatleri, ziyaret ettiği ülkelerin sayısı, seyahatinin süresi ve içerdiği önemli bilgiler ve gözlemler açısından önemli bir yer tutmaktadır. Ancak bu eser tüm önemine rağmen, çağdaş Arap dünyasında büyük ilgi görememiş ve sahibi Evliya Çelebi de İbn Kemal (ö.1534), Ebussuud Efendi (ö.1574) ve Katip Çelebi (ö.1657) gibi diğer Osmanlı alimlerinin şöhretine ulaşamamıştır. Özellikle Katip Çelebi’nin bibliyografik çalışmalar içerisinde en önemlilerinden kabul edilen Keşfü’z-Zünun eseri oldukça yaygınlık kazanmış ve neredeyse her kütüphanede bulunur hale gelmiştir. Aynı şekilde kapsadığı zaman genişliğine ve mekan zenginliğine rağmen İbn Battuta’nın (ö.1368-69) seyahatnâme’si kadar şöhrete sahip olamamıştır. Bu eserin Almanca, Rusça, İngilizce, Fransızca, Yunanca ve Ermenice gibi farklı dillere çevrildiği halde Arapçaya sadece birkaç cildi çevrilmiştir. Bu çalışma, büyük seyyah Evliya Çelebi’nin Seyahatname’sinin Arap kültüründeki yerine, hakkında yazılan kitaplar ve yapılan çalışmalara, Arap dünyasındaki imajına ve diğer seyahatnamelere nazaran neden daha az ilgi gördüğüne dair bir fikir vermeyi hedeflemektedir.
Evliya Çelebi was an Ottoman explorer, born in 1611 in Istanbul and died in 1682 in Cairo, his journey in the middle of the seventeenth century is considered one of the most important trips undertaken by a Muslim traveler due to the number of countries he visited, the duration of his voyage, and the important news and observations it contained. However, despite this importance, this journey did not receive much attention in the Arab world, and its author did not receive the fame as the other Ottoman scholars. Evliya Çelebi’s Seyahatname received attention from many cultures and was translated into several languages, including German, Russian, English, French, Greek, and Armenian, while only some parts of it were translated into Arabic. This research aims to monitor the status of this great traveler and his journey in the Arab culture and seeks to give an idea of the books and the researches that were written about this journey and the image in which it was presented. This study is a try to explore the reasons why Evliya Çelebi’s Seyahatname did not spread more widely in the Arab world compared to other travel books