Sırçalı Medrese Mihrabındaki Mukarnas Desenlerinin Geometrik Analizi

Güçlü H., Şimşek C. F.

Digital International Journal of Architecture Art Heritage, cilt.4, sa.1, ss.70-93, 2025 (Hakemli Dergi)

Özet

Tasvir tarihinde geometrik süslemeler önemli bir yer tutmaktadır. Türk mimarisinde geometrik kompozisyonların kullanımı Göktürklere kadar uzanmaktadır. Ancak Türklerin İslam medeniyetine dahil olmasıyla birlikte mimari estetik anlayışlarında geometrik desenlerin kullanımı daha da artmıştır. Karahanlılar döneminde verilen eserlerde belirgin hale gelen bu durumun yankıları Anadolu’da verilen mimari eserlere kadar yansımıştır. Ancak bugüne kadar kullanılan bu desenlerin mimari eserler incelenerek tasnifi ve sonrasında desen analizleri yeteri derecede yapılamamıştır. Makaledeki amacımız 13. Yüzyıl Anadolu Selçuklu Devleti zamanında inşa edilen Konya Sırçalı Medrese Mihrap mukarnaslarındaki geometrik desenlerin tasnifi ve analizinin yapılmasıdır. Yöntem olarak ilk önce medresenin mihrap mukarnaslarındaki geometrik desenlerin fotoğrafları çekilip bilgisayar ortamına aktarılacak ve desenler tasnif edilecektir. Sonra tasnifi yapılan geometrik desenlerin analizi AutoCAD programı kullanılarak poligonal ve ızgara metoduyla yapılacaktır. Sonuç olarak Konya Sırçalı Medrese Mihrap mukarnaslarındaki geometrik desenlerin tasnifi, analizi ve çizimleri yapılarak hem medrese mihrabındaki mukarnaslarda yer alan geometrik desenlerin envanteri oluşturulmuş, hem de 13. Yüzyıl Selçuklu Mimarisinde yer alan geometrik desenler ortaya çıkarılmıştır.

Geometric ornamentation holds a vital place in the history of representation. The use of geometric designs in Turkish architecture dates back to the Göktürks. However, with the integration of Turks into Islamic civilization, the use of geometric patterns in architectural aesthetics increased significantly. This trend became especially prominent in the architectural works of the Karakhanid period and was reflected in the monuments built in Anatolia. Despite their long history of use, the classification and detailed study of these patterns in architectural structures have not been sufficiently addressed to date. The purpose of this article is to classify and analyze the geometric patterns found in the muqarnas of the mihrab in the Konya Sırçalı Madrasa, built during the 13th century under the Anatolian Seljuk State. The method involves first photographing the geometric patterns on the madrasa's mihrab muqarnas and transferring these images to a digital environment, followed by classifying the patterns. Next, the classified geometric patterns will be analyzed using AutoCAD through polygonal and gridbased methods. Ultimately, by classifying, analyzing, and illustrating the geometric patterns on the mihrab muqarnas of the Konya Sırçalı Madrasa, this study will compile an inventory of the geometric designs in the madrasa's muqarnas and highlight the geometric ornamentation of 13th-century Seljuk architecture.