Türkiye’de bölgesel gelişmişlik farklılıklarının zaman içindeki seyri: 1985–2017 SEGE verilerine dayalı analiz

Acar Ü.

EMIDWORLD 3rd International Congress on Economics Public Finance Business & Social Sciences, Baku, Azerbaycan, 13 - 15 Kasım 2025, ss.179, (Özet Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
  • Basıldığı Şehir: Baku
  • Basıldığı Ülke: Azerbaycan
  • Sayfa Sayıları: ss.179
  • Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Bu çalışma, Türkiye’deki illerin ve bölgelerin sosyoekonomik gelişmişlik düzeylerini 1985-2017 dönemi için karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Analizler, Devlet Planlama Teşkilatı, Kalkınma Bakanlığı ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından çeşitli yıllarda yürütülen altı farklı SEGE (Sosyoekonomik Gelişmişlik Endeksi) araştırmasına dayanmaktadır. Çalışmada 12 bölge, 26 bölge ve 67 ve 81 il düzeylerinde zaman serisi karşılaştırmaları yapılmış; SEGE skorları z-skorlarına dönüştürülerek ve il nüfuslarına göre ağırlıklandırma yapılarak karşılaştırılabilir hâle getirilmiştir. Bulgular, Türkiye’de bölgesel gelişmişlik farklarının kalıcı ve yapısal nitelikte olduğunu ortaya koymaktadır. İstanbul, Ankara, İzmir ve Kocaeli gibi metropollerin gelişmişlik düzeylerini koruduğu, buna karşılık Güneydoğu ve Doğu Anadolu’daki birçok bölgenin kronik olarak düşük gelişmişlik düzeyine sahip olduğu görülmektedir. Ayrıca, Antalya, Muğla ve Tunceli gibi bazı illerde anlamlı iyileşmeler yaşanırken, Adana, Hatay, İzmir ve Şanlıurfa gibi illerde göreli gerilemeler gözlemlenmiştir. Çalışma, bölgesel kalkınma politikalarının yeniden değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamakta; SEGE verilerinin düzenli güncellenmesi, yerel dinamiklere duyarlı politika yapımı, mekânsal olarak hedeflenmiş teşvik sistemleri ve bölgesel eşitsizlikleri gidermeye yönelik uzun vadeli stratejilerin önemine dikkat çekmektedir.

This study comparatively examines the socioeconomic development levels of provinces and regions in Türkiye for the period 1985-2017. The analyses are based on six different Socioeconomic Development Index (SEDI) surveys conducted in various years by the State Planning Organization, the Ministry of Development, and the Ministry of Industry and Technology. Time-series comparisons were made at Level 1 (12 regions), Level 2 (26 regions), and Level 3 (67 and 81 provinces). SEDI scores were converted to z-scores and weighted according to provincial populations for comparability. The findings reveal that regional development disparities in Türkiye are persistent and structural. While metropolitan areas such as İstanbul, Ankara, İzmir, and Kocaeli maintain their levels of development, many regions in Southeastern and Eastern Anatolia are chronically underdeveloped. Moreover, while significant improvements were observed in some provinces such as Antalya, Muğla, and Tunceli, relative declines were observed in provinces such as Adana, Hatay, İzmir, and Şanlıurfa. The study emphasizes the need to reevaluate regional development policies and highlights the importance of regularly updating SEDI data, policymaking responsive to local dynamics, spatially targeted incentive systems, and long-term strategies to address regional inequalities.