CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMELERİ ÖZELİNDE KARAR ALMA SÜREÇLERİNİN DEĞİŞİMİNE BİR BAKIŞ

Karagenç G. K.

ULUSLARARASI KAMU YÖNETİMİ FORUMU-17, Karaman, Türkiye, 24 - 26 Ekim 2019, ss.128-129, (Özet Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
  • Basıldığı Şehir: Karaman
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.128-129
  • Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

16 Nisan 2017 Referandumu ile birlikte anayasanın birçok maddesinde önemli değişiklikler yapılmıştır. Bu değişikliklerin büyük bir çoğunluğu hükümet sistemimize ilişkindir. Ülkemiz anayasa değişikliklerinin yürürlüğe girmesiyle birlikte parlamenter hükümet sisteminden, “Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine” geçmiştir. Doktriner açıdan başkanlık sistemi olarak adlandırılan bu modele geçişle birlikte hukuk sistemimize “Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri” gibi birçok yeni kavram girmiştir. Aslında Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri 1982 Anayasasının ilk halinde bulunan bir düzenleyici işlem türüdür. Fakat anayasanın ilk halinde Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri aracılığıyla sadece; şu anda idari teşkilat yapımızda bulunmayan, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliğinin düzenlenmesi öngörülmüştür. 16 Nisan 2017 referandumuyla kabul edilen anayasa değişikliklerinin yürürlüğe girmesiyle birlikte, Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin uygulama alanı genişletilmiş ve etki alanı arttırılmıştır. Yeni sistemimizde yürütme alanına ilişkin birçok düzenleme Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri aracılığıyla yapılır hale gelmiştir. Milli Güvenlik Kurulu, Devlet Denetleme Kurulu gibi kurumlara ilişkin düzenlemelerin, üst düzey yöneticilerin atanmasına ilişkin usullerin,  Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle düzenleneceği anayasaya girmiştir. Ayrıca bakanlıkların kurulması, kaldırılması görev ve yetkilerinin düzenlenmesinin de Cumhurbaşkanlığı Kararnameleriyle yapılacağı belirtilmiştir.  Cumhurbaşkanına tanınan bu mahfuz alanlar dışında yürütme fonksiyonuna ilişkin birçok düzenleme daha Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri aracılığıyla yapılabilecektir. Bununla birlikte kararnamelere ilişkin çeşitli kısıtlarda belirtilmiştir. Kişi hakları ve siyasi hakların Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile düzenlenemeyeceği, kanunla düzenlenmesi gereken konularda kararname çıkartılamayacağı gibi hususlar bu kısıtlamalara örnek olarak gösterilebilir. Ayrıca kanunun açıkça düzenlediği konularda kararname çıkartılamayacağı, kanunlar ile kararnamelerin aynı konuda farklı hükümler içermesi durumunda kanun hükümlerinin geçerli olacağı hükmü de sınırlamalara örnektir. Bu denli geniş düzenleme alanına sahip kararnamelerin yürürlüğe girmesiyle birlikte karar alma süreçlerinin nasıl değişeceği incelenmesi gereken bir olgu olarak karşımıza çıkmaktadır. Parlamentonun işlevi, bir denetim mekanizması olarak ne kadar etkin olduğu, ve sivil toplumun politika belirleme  sürecine katılımı bu değişikliklerden etkilenerek değişecektir. Bu çalışmada Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin etki alanlarının arttırılmasının karar alma süreçlerini nasıl değiştirdiğinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Bu bağlamda Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminde kamu politikalarının oluşturulma yöntemlerindeki değişimler analiz edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi, Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri, Kamu Politikaları


With the referendum of April 16, 2017, significant amendments were made in many articles of the constitution. Most of these changes are related to our government system. With  constitutional amendments, our country has passed from the parliamentary government system to the Presidential Government System. With the transition called as presidential system in terms of doctrine, many new concepts such as  Presidential Decrees entered our legal system. In fact, the Presidential Decree is a form of regulatory action that was originally introduced in the 1982 Constitution. However, only in the first instance of the constitution through the Presidential Decrees; presidency of the General Secretariat of the Presidency, which is not currently in our administrative structure. In our new system, many regulations regarding the field of execution have been made through Presidential Decrees. It has entered into the constitution that the regulations concerning institutions such as the National Security Council and the State Supervisory Board and the procedures for the appointment of senior executives will be regulated by the Presidential Decree. It was also stated that the establishment and abolition of the ministries would be regulated by the Presidential Decrees. Many other arrangements regarding the executive function can be made through the Presidential Decrees. Personality and political rights cannot be regulated by Presidential decrees. How the decision-making processes will change with the enactment of such a wide range of regulations is a fact that needs to be examined. The function of parliament and the participation of civil society in policy-making will be influenced by these changes. In this study, it is aimed to determine how increasing the spheres of influence of the Presidential Decrees changes the decision making processes. In this context, the changes in the methods of forming public policies in the presidential government system were analyzed.


Keywords: Presidential Governmet System, Presidential Decree, Public Policy