An Analysis Of The Contribution Of The Muhayyer String (fourth string) To Performance In The Four-String Classical Kemençe
JOURNAL OF TURKISH STUDIES, vol.21, no.2, pp.3537-3594, 2026 (Peer-Reviewed Journal)
- Publication Type: Article / Article
- Volume: 21 Issue: 2
- Publication Date: 2026
- Doi Number: 10.7827/turkishstudies.87790
- Journal Name: JOURNAL OF TURKISH STUDIES
- Journal Indexes: IBZ Online, Index Islamicus, MLA - Modern Language Association Database, MLA International Bibliography
- Page Numbers: pp.3537-3594
- Open Archive Collection: AVESIS Open Access Collection
- Ankara Yıldırım Beyazıt University Affiliated: Yes
Abstract
Klâsik kemençe, Türk mûsikîsinde çalgı topluluklarında önemli bir yere sahiptir. Geçmişten günümüze üçtelli, dört telli ve “kemençe ailesi” olarak adlandırılan farklı formlarıyla bir gelişim süreci içerisindebulunmaktadır. Bu süreçte önce iki telli olarak kullanılan kemençe, üç telli kemençe formuna ulaşmasıyla Türkmûsikîsi incesaz heyetine dâhil olmuş, daha sonra dört telli kemençe ve onun çeşitli türleriyle gelişiminisürdürmüştür. Günümüzde ise özellikle “dört telli kemençe (soprano)” formu, üç telli kemençeden sonra Türkmûsikîsinde gerçekleştirilen büyük bir reform olarak kabul edilmektedir. Sahip olduğu yenilikler sayesinde icrâve icrâcı açısından önemli kazanımlar sunmaktadır. Dört telli klâsik kemençenin yapısal özellikleri, icrâ kolaylığıve teknik çeşitlilik açısından çalgıya işlevsel bir avantaj kazandırmaktadır.Bu çalışma, dört telli klâsik kemençe çalgısında dördüncü telin sağladığı teknik olanaklar ile budoğrultuda kazandırdığı becerilerin, örnek eserler üzerinden ve araştırmacının on beş yılı aşkın süredir edinmişolduğu gözlem ve önerileri ışığında ortaya konulması amaçlanmıştır. Çalışmada sunulan örnek eserler ile dört tellikemençedeki muhayyer telinin yani dördüncü telin sunmuş olduğu imkân, çalgının gelişim süreciyle ulaştığıfonksiyonların tespiti bakımından önemlidir. Çalışmanın evrenini klâsik kemençe ailesi, örneklemini dört telli(soprano) klâsik kemençe oluşturmaktadır. Çalışmada Nitel araştırma yöntemi kullanılarak, dördüncü telinsağlamış olduğu kazanımlar durum tespiti yapılarak ortaya konmuştur.Sonuç olarak, klâsik kemençeye eklenen dördüncü tel ile tel boylarının eşitlenmesi çalgıya teknik, estetikve pedagojik açıdan önemli kazanımlar sağlamıştır. Dördüncü telin katkısıyla elde edilen tınısal zenginlik ve sesgenişliği, kemençenin icrâ olanaklarını geliştirmiş; öğretim sürecinde ise yeni yaklaşımların ortaya çıkmasınazemin hazırlamıştır. Bu yönleriyle klâsik kemençe, Türk musikisine olduğu kadar uluslararası müzik kültürlerinede çok yönlü katkılar sunan önemli bir çalgı konumuna ulaşmıştır.