Diyanet Aylık Dergi’de İman Esaslarının Ele Alınışına Dair Bir İnceleme
Tetkik (Online), sa.7, ss.27-68, 2025 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: Sayı: 7
- Basım Tarihi: 2025
- Doi Numarası: 10.55709/tetkik.1516666
- Dergi Adı: Tetkik (Online)
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.27-68
- Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu çalışma Diyanet Aylık Dergi’de İslâm’ın iman esaslarının ele alınışını incelemektedir. Çalışma Ocak 1991’den Aralık 2019’a kadar yayımlanan 348 sayı üzerinden yürütülmüştür. “İslâm dininin inanç esasları ve din konusunda toplumu aydınlatmak” 633 sayılı Kanun’un Diyanet İşleri Başkanlığına yüklediği görevlerden biridir. Başkanlığın bu görevini yerine getirirken kullandığı araçlardan biri yayın hizmetleridir. Başkanlığın yayın hizmetleri basılı yayınlar, süreli yayınlar, takvim, radyo ve televizyon, dijital yayınlar ve sosyal medya platformu yayınları şeklinde farklı kalemlerden oluşmaktadır. Başkanlığın süreli yayın hizmeti Diyanet Aylık Dergi’nin yanı sıra Diyanet Aile Dergisi, Diyanet Bayram Gazetesi, Diyanet Cim Dergisi, Diyanet Çocuk Dergisi, Geçerken Dergisi, Diyanet İlmi Dergi, Diyanet Arapça İlmi Dergi, Diyanet Journal, Arapça Kalem Dergisi ve Arapça Çocuk Dergisi Nuceym Dergisi ile farklı alanlarda devam etmektedir. Aylık Dergi’de Başkanlığın ilgili Kanun’un kendisine yüklediği “İslâm dininin inanç esasları” hakkında yapmış olduğu bilgilendirmenin incelenmesi önemli görülmektedir. Bu çalışma Başkanlığın Aylık Dergi’de iman esasları hakkında yaptığı bilgilendirmeyi incelemeyi amaçlamaktadır. Başkanlığın ilgili Kanun’un kendisine verdiği görevler çerçevesinde “İslâm’ın inanç/iman esaslarına” dair konularda yoğun bir bilgilendirme yapacağı araştırmanın hipotezini oluşturmaktadır. Bu nitel araştırmanın amaç ve hipotezi bağlamında kelâm ilmindeki ana taksim doğrultusunda öncelikle ulûhiyyet bağlamında Allah’a ve kadere iman, sonrasında nübüvvet kapsamında peygamberlere ve kitaplara, devamında ise sem‘iyyât kapsamında meleklere ve ahirete iman hakkında yapılan bilgilendirmenin ortaya konulması hedeflenmiştir. Çalışma kapsamında taranan 6.779 makalenin 300’ünün (yaklaşık %4,4) inanç konularıyla ilgili olduğu tespit edilmiştir. Bu sayı Dergi’nin gündem konularında söz konusu olan rakamlarla (inanç konuları %3, ibadetler %7, ahlâk %4, dinî sosyokültürel hayat %76, birlik-beraberlik %10) doğru orantılıdır. İnanç konularıyla ilgili 300 yazının 238’i (%79,3) iman esasları, 25’i (%8.3) inkârcı akımlar, 37’si (%12.3) mehdi ve mesih gibi inanışlar ile bidat ve hurâfeler hakkındadır. İman esaslarıyla ilgili olanların, taranan yazılara oranı %3,5’e karşılık gelmektedir. Bu sonucun çalışmanın hipotezini desteklemediği görülmektedir. Diyanet Aylık Dergi’nin iman esaslarına dair konulara daha fazla yer vermesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.