FARS EDEBİYATI VE KÜLTÜRÜNDE AZRÂİL MOTİFİ
in: AFGANİSTAN- İRAN- TACİKİSTAN DİL VE EDEBİYAT YAZILARI, SÖYLEMEZ İSMAİL, Editor, Demavend, İstanbul, pp.205-218, 2021
- Publication Type: Book Chapter / Chapter Research Book
- Publication Date: 2021
- Publisher: Demavend
- City: İstanbul
- Page Numbers: pp.205-218
- Editors: SÖYLEMEZ İSMAİL, Editor
- Open Archive Collection: AVESIS Open Access Collection
- Ankara Yıldırım Beyazıt University Affiliated: Yes
Abstract
Dini, efsanevi ve hikemi unsurlar, İran ve İslam temelli kökleri olan Fars edebiyatı metinlerindeki kültürlerarası içeriklerdir. Ama bu unsurların bir kısmı İran ve İslam medeniyeti sahasının dışındaki kültürel unsurlar ve düşüncelerle karışarak değişime uğramıştır. Fars edebiyatında gördüğümüz ölüm meleği ya da Azrail de bu kategoride yer almaktadır. Manzum ve mensur Farsça metinlerde gördüğümüz Azrail’in tasvir edildiği örnekler dikkate alındığında İslami metinlerden az da olsa farklılıklar göstereceği aşikârdır. Bu örneklerden dolayı bu tasviri Fars edebiyatındaki farklı kültürlerin diyaloğu olarak yorumlayabiliriz. Gerek yazılı ve sözlü edebiyattaki gerekse de halk inanışındaki Azrail tasviri, şüphesiz Yahudi, İslami ve eski İran edebiyatı metinlerinden alınmış bir tasvirdir. Azrail’in yazılı ve sözlü edebiyatta gördüğümüz tasviri, ilk İslami metinlerdeki görünümden bir hayli farklıdır. Bu çalışmada bu farklılıkları tahlil etme niyetinde değiliz. Yapmak istediğimiz şey, incelememizi Azrail adıyla sınırlı tutmak kaydıyla konuya değinmek ve böylece incelenen Farsça metinler içerisindeki farklı kültürlerin izlerini tespit etmektir. Başka bir ifadeyle İran yazılı ve sözlü edebiyatında bu meleğin çehresini betimleyerek Fars edebiyatı metinlerindeki kültürel alışverişleri belirlemektir.