Damga ve Statü: Türk Vatandaşı Olan Suriyelilerin Vatandaşlık, Ayrımcılık ve Aidiyet Deneyimleri


Ünsal R.

ASES 4RD INTERNATIONAL ACADEMIC RESEARCH CONGRESS, Niğde, Türkiye, 13 - 15 Kasım 2026, ss.1-2, (Özet Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
  • Basıldığı Şehir: Niğde
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.1-2
  • Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Bu çalışma, Türkiye’de geçici koruma veya ikamet izni statülerinden Türk vatandaşlığına geçen Suriyelilerin vatandaşlık algılarını, gündelik hayatta karşılaştıkları ayrımcılık deneyimlerini ve bu gerilim ekseninde müzakere edilen aidiyet pratiklerini incelemektedir. Araştırmanın temel problemini hukuki bir sermaye olarak kazanılan vatandaşlık statüsünün sağladığı formel eşitlik ile gündelik toplumsal karşılaşmalarda tecrübe edilen sembolik damgalanma arasındaki yapısal uyumsuzluk oluşturmaktadır. Bu gerilim, Erving Goffman’ın damga, Michel de Certeau’nun gündelik hayat taktikleri ve Norbert Elias’ın yerleşikler-dışarıdakiler kuramsal çerçeveleri ekseninde tartışılmaktadır. Nitel araştırma desenine dayanan çalışmanın verisi, Ankara’da ikamet eden, farklı mesleki unvanlara sahip, 18-65 yaş aralığında, 12’si erkek ve 8’i kadın olmak üzere toplam 20 katılımcıyla yürütülen yarı yapılandırılmış derinlemesine mülakatlardan elde edilmiştir. Bulgular, vatandaşlığın sınır dışı edilme kaygısını ve idari kırılganlığı ortadan kaldırarak katılımcılara ontolojik bir güvence ve hareketlilik alanı sağladığını, ancak her zaman toplumsal kabulü kendiliğinden tesis edemediğini göstermektedir. Katılımcılar gündelik hayattaki mikro-karşılaşmalarda dil, isim veya köken kimlik üzerinden devreye giren sembolik bir ayrımcılık ve damgalanmayla yüzleşmektedir. Hukuki sermaye bir kalkan işlevi görse de yerleşiklerin sembolik sınırlarını aşmaya yetmemektedir. Bu durum “vatandaşlığa rağmen” damgalanmış bir kimlik deneyimi üretmektedir. Bu damgayla baş edebilmek adına katılımcılar, kamusal alanda Arapça konuşmaktan kaçınma, gündelik hayat performanslarını yerleşiklerin beklentilerine uyarlama ve gerektiğinde duruma uygun “paravan” kimlikler üretme veya görünmez olma gibi mikro-direnç taktiklerine başvurmaktadır. Öte yandan bu savunma pratikleri, bireylerin aidiyet duygusunu da etkilemektedir. Kökene dair duygusal sadakat ile Türkiye toplumunda tam anlamıyla “içeride” görülmeme arasına sıkışan bir “çifte yabancılık”, tireli kimliklenme ve araf hali doğurmaktadır. Sonuç olarak araştırma, sonradan kazanılan vatandaşlığın kağıt üzerinde tescil edilen statik ve hukuki bir edinim olmadığını, dahası “yerleşikler” ile “sonradan dahil olanlar” arasında gündelik mikro-etkileşimler ve iktidar asimetrileri üzerinden sürekli müzakere edilen ilişkisel bir süreç olduğunu ortaya koymaktadır.