Damga ve Statü: Türk Vatandaşı Olan Suriyelilerin Vatandaşlık, Ayrımcılık ve Aidiyet Deneyimleri
ASES 4RD INTERNATIONAL ACADEMIC RESEARCH CONGRESS, Niğde, Türkiye, 13 - 15 Kasım 2026, ss.1-2, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: Niğde
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.1-2
- Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu çalışma, Türkiye’de geçici koruma veya ikamet izni statülerinden
Türk vatandaşlığına geçen Suriyelilerin vatandaşlık algılarını, gündelik
hayatta karşılaştıkları ayrımcılık deneyimlerini ve bu gerilim ekseninde
müzakere edilen aidiyet pratiklerini incelemektedir. Araştırmanın temel problemini
hukuki bir sermaye olarak kazanılan vatandaşlık statüsünün sağladığı formel
eşitlik ile gündelik toplumsal karşılaşmalarda tecrübe edilen sembolik
damgalanma arasındaki yapısal uyumsuzluk oluşturmaktadır. Bu gerilim, Erving
Goffman’ın damga, Michel de Certeau’nun gündelik hayat taktikleri
ve Norbert Elias’ın yerleşikler-dışarıdakiler kuramsal çerçeveleri
ekseninde tartışılmaktadır. Nitel araştırma desenine dayanan çalışmanın verisi,
Ankara’da ikamet eden, farklı mesleki unvanlara sahip, 18-65 yaş aralığında,
12’si erkek ve 8’i kadın olmak üzere toplam 20 katılımcıyla yürütülen yarı
yapılandırılmış derinlemesine mülakatlardan elde edilmiştir. Bulgular,
vatandaşlığın sınır dışı edilme kaygısını ve idari kırılganlığı ortadan
kaldırarak katılımcılara ontolojik bir güvence ve hareketlilik alanı
sağladığını, ancak her zaman toplumsal kabulü kendiliğinden tesis edemediğini
göstermektedir. Katılımcılar gündelik hayattaki mikro-karşılaşmalarda dil, isim
veya köken kimlik üzerinden devreye giren sembolik bir ayrımcılık ve
damgalanmayla yüzleşmektedir. Hukuki sermaye bir kalkan işlevi görse de
yerleşiklerin sembolik sınırlarını aşmaya yetmemektedir. Bu durum “vatandaşlığa
rağmen” damgalanmış bir kimlik deneyimi üretmektedir. Bu damgayla baş edebilmek
adına katılımcılar, kamusal alanda Arapça konuşmaktan kaçınma, gündelik hayat
performanslarını yerleşiklerin beklentilerine uyarlama ve gerektiğinde duruma
uygun “paravan” kimlikler üretme veya görünmez olma gibi mikro-direnç
taktiklerine başvurmaktadır. Öte yandan bu savunma pratikleri, bireylerin
aidiyet duygusunu da etkilemektedir. Kökene dair duygusal sadakat ile Türkiye
toplumunda tam anlamıyla “içeride” görülmeme arasına sıkışan bir “çifte
yabancılık”, tireli kimliklenme ve araf hali doğurmaktadır. Sonuç olarak
araştırma, sonradan kazanılan vatandaşlığın kağıt üzerinde tescil edilen statik
ve hukuki bir edinim olmadığını, dahası “yerleşikler” ile “sonradan dahil
olanlar” arasında gündelik mikro-etkileşimler ve iktidar asimetrileri üzerinden
sürekli müzakere edilen ilişkisel bir süreç olduğunu ortaya koymaktadır.