CERRAHİ HASTALARDA PERİOPERATİF SÜREÇTE SAĞLIK OKURYAZARLIĞININ ÖNEMİ

Demir B., Yazıcı G.

14th INTERNATIONAL ACHARAKA CONGRESS ON MEDICINE, NURSING, MIDWIFERY, AND HEALTH SCIENCES , Baku, Azerbaycan, 16 - 18 Temmuz 2026, ss.51-59, (Tam Metin Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
  • Basıldığı Şehir: Baku
  • Basıldığı Ülke: Azerbaycan
  • Sayfa Sayıları: ss.51-59
  • Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Sağlık okuryazarlığı, bireylerin sağlığı desteklemek ve korumak için bilgiye erişme, anlama ve kullanma motivasyonunu ve yeteneğini belirleyen bilişsel ve sosyal beceriler olarak tanımlanmaktadır. Günümüzde sağlık hizmetlerinin karmaşıklığı ve bilgi kaynaklarının çoğalmasıyla birlikte sağlık okuryazarlığı, bakım kalitesini ve hasta sonuçlarını etkileyen önemli bir unsur haline gelmiştir. Cerrahi hastalarda perioperatif süreç; preoperatif hazırlık, intraoperatif uygulamalar ve postoperatif bakım dönemini kapsayan çok yönlü bir süreçtir. Bu süreçte hastaların sağlık okuryazarlığı düzeyi, verilen bilgi ve eğitimleri doğru anlayabilmeleri ve sağlık hizmetine ilişkin karar verme süreçlerine etkin katılım sağlayabilmeleri açısından önemlidir. Cerrahi hastalarda düşük sağlık okuryazarlığı düzeyi; ameliyat öncesi hazırlıkların eksik uygulanmasına, ameliyat süreçlerinde gecikme ve iptallere, komplikasyon gelişimine, yetersiz ağrı yönetimine, hastanede kalış süresinin uzamasına ve yeniden hastane başvuruları gibi olumsuz sonuçlara yol açabilmektedir. Perioperatif bakım sürecinde cerrahi hemşireleri, hasta eğitimi ve etkili iletişim uygulamalarında önemli sorumluluklar üstlenmektedir. Bu süreçte hastalara verilen eğitimin etkili olabilmesi için hastaların sağlık okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi ve bu düzeyi etkileyen faktörlerin tanımlanması büyük önem taşımaktadır. Hastaların bireysel özelliklerine uygun eğitim verilmesi, sade ve anlaşılır bir dil kullanılması ve görsel materyallerden yararlanılması, sağlık okuryazarlığının geliştirilmesine katkı sağlamaktadır. Literatürde sağlık okuryazarlığı düzeyi yeterli olan hastaların ameliyat sürecine daha aktif katıldığı ve hasta güvenliği açısından daha olumlu sonuçlar elde edildiği bildirilmektedir. Bu derlemede, cerrahi hastalarda perioperatif süreçte sağlık okuryazarlığı ile ilgili yapılmış çalışmalar incelenerek, sağlık okuryazarlığının hasta sonuçlarına etkileri ortaya konulacaktır.

Anahtar Kelimeler: Sağlık okuryazarlığı, hemşirelik, perioperatif süreç, hasta eğitimi, cerrahi hastalar. 

Health literacy is defined as the cognitive and social skills that determine individuals’ motivation and ability to access, understand, and use information to promote and maintain health. In today’s world, with the increasing complexity of healthcare services and the proliferation of information sources, health literacy has become an important factor influencing the quality of care and patient outcomes. In surgical patients, the perioperative process is a multifaceted process that includes the preoperative, intraoperative, and postoperative care periods. In this process, patients’ level of health literacy is important in terms of their ability to correctly understand the information and education provided and to actively participate in healthcare decision-making processes. Low levels of health literacy in surgical patients may lead to inadequate preoperative preparation, delays and cancellations in surgical procedures, development of complications, insufficient pain management, prolonged hospital stays, and increased readmission rates. In the perioperative care process, surgical nurses have important responsibilities in patient education and effective communication practices. For patient education to be effective in this process, it is of great importance to determine patients’ health literacy levels and to identify the factors affecting this level. Providing education appropriate to patients’ individual characteristics, using simple and clear language, and benefiting from visual materials contribute to the development of health literacy. The literature reports that patients with adequate health literacy levels participate more actively in the surgical process and achieve more positive outcomes in terms of patient safety. This review examines studies on health literacy in the perioperative process in surgical patients and presents the effects of health literacy on patient outcomes.

Keywords: Health literacy, nursing, perioperative process, patient education, surgical patients.