TÜRK DÜNYASI KÜLTÜREL ENTEGRASYONU ÇALIŞMALARI: TÜRK DÜNYASI KÜLTÜR BAŞKENTİ UYGULAMASI ÖRNEĞİ

ARIOĞLU İ. E.

Genel Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi, cilt.7, sa.14, ss.593-606, 2025 (TRDizin)

Özet

Türk Dünyası kavramı içerisinde coğrafya, kültür, tarih, dil, kültür, edebiyat ve sanat gibi çeşitli ortak bir kimlik ve aidiyeti ifade eden kavramlar da yer almaktadır. Bu kavramlar aynı zamanda ortak kültür, tarih ve medeniyet düşüncesinin ortaya konulduğu bir zemindir. Bu zemin üzerinden Türk devletleri arasında pek çok çalışmalar yapılmaktadır. Özellikle 1991 yılından itibaren SSCB’nin dağılması sonrasında Türkiye ve özgürlüklerini elde eden Türk devletleri ile çeşitli coğrafyalardaki Türk toplulukları arasında her alanda ortak çalışmalar hızlı bir şekilde başlamıştır. Sonrasında ise bu çalışmalar o günden günümüze her gün artarak devam etmektedir. Bu çalışmalarda Uluslararası Türk Kültür Teşkilatı’nın (TÜRKSOY) büyük rolü bulunmaktadır. Bu çalışmalardan birisi de Türk Dünyası Kültür Başkenti uygulamasıdır. Bu uygulamanın geçmişi 1992 yılında Ankara’da düzenlenen ve sonrasında da günümüze kadar üye ülkelerde düzenlemesi devam eden Türk Dili Konuşan Ülkeler Devlet Başkanları Zirveleridir. Bu zirveler sonucunda ortak irade ve düşünce ile Türk devletleri arasında kültürel ortaklığın ortaya konulduğu irade ile Türk Dünyası Kültür Başkenti uygulaması hayata geçirilmiştir. Türk Dünyası Kültür Başkenti uygulaması ilk defa Astana ile 2012 yılında başlayarak günümüze kadar devam etmiştir. Sonrasında her sene farklı bir şehir Türk Dünyası kültür başkenti seçilmiştir. Astana sonrasında Eskişehir, Kazan, Merv, Türkistan, Kastamonu, Oş, Hiva, Bursa, Şuşa ve Anev kültür başkenti olmuştur. 2025 yılı Türk Dünyası Kültür Başkenti ise Aktau’dur. Bu makalede; 2012 yılından itibaren devam eden bu uygulama ve bu kapsamda gerçekleştirilen çalışma ve projelerin neler olduğu ve ortaya konulan çalışmaların Türk Dünyasının ortak kültür mirası, somut olmayan kültürel mirası, değerleri, tarihi, kültürü, edebiyatı ve sanatı gibi çeşitli alanlardaki yansımaları ve sonuçları değerlendirilecektir.
The concept of the Turkish World includes concepts such as geography, culture, history, language, culture, literature and art, which express a common identity and belonging. These concepts are also a ground where the idea of a common culture, history and civilization is put forward. Many studies are carried out between the Turkish states on this ground. Especially after the dissolution of the USSR in 1991, joint studies in every field between Turkey and the Turkish states that gained their freedom and the Turkish communities in various geographies have started rapidly. Afterwards, these studies have continued to increase every day since then. The International Turkish Cultural Organization (TURKSOY) has a major role in these studies. One of these studies is the Turkish World Capital of Culture application. The history of this application is the Summits of Heads of State of Turkic Speaking Countries held in Ankara in 1992 and continued to be held in member countries until today. As a result of these summits, the application of the Capital of Culture of the Turkic World was put into practice with the common will and thought that revealed the cultural partnership between the Turkic states. The application of the Capital of Culture of the Turkic World started with Astana for the first time in 2012 and continued until today. Afterwards, a different city was chosen as the cultural capital of the Turkic World every year. After Astana, Eskişehir, Kazan, Merv, Turkistan, Kastamonu, Oş, Khiva, Bursa, Shuşa and Anev became the cultural capitals. The Capital of Culture of the Turkic World in 2025 is Aktau. This article will evaluate the application of the Capital of Culture of the Turkic World, which has been ongoing since 2012, the works and projects carried out within this scope, and the reflections and results of the works carried out in various fields such as the common cultural heritage, intangible cultural heritage, values, history, culture, literature and art of the Turkic World.