BAŞKENT ANKARA'NIN KENTLEŞME SÜRECİNDE KONUT SORUNU


Özkan S.

21.YÜZYILDA EĞİTİM VE TOPLUM, vol.7, no.20, pp.67-107, 2018 (Other Refereed National Journals)

  • Publication Type: Article / Article
  • Volume: 7 Issue: 20
  • Publication Date: 2018
  • Title of Journal : 21.YÜZYILDA EĞİTİM VE TOPLUM
  • Page Numbers: pp.67-107

Abstract

Başkent Ankara’nın Kentleşme Sürecinde  Konut Sorunu

Dr. Selcen ÖZKAN
Öz: Modernitenin getirdiği yeni hayat standardı ve aydınlanma felsefesiyle gündeme gelen fikri dönüşüm, köklü değişimleri de beraberinde getirerek konut kavramının değişmesine de neden olmuştur. XX. yüzyılın önemli sorunlarından biri olan hızlı kentleşmenin sonucunda, özellikle az gelişmiş ülkelerde kalkınmaya sarf edilecek kaynaklarla, kentleşme harcamaları arasında denge kurmak her zaman güçlük oluşturmuştur. Ankara, gerek kuruluşu, gerekse gelişimiyle modernleşme yolunda model şehir olma iddiasını taşımıştır. Dolayısıyla Ankara küçük bir Orta-Anadolu kasabasıyken, başkent olmasıyla kaderi değişmiş; bu günkü konumunu ve gelişimini Atatürk’e borçlu olan bir yerleşim birimi olarak konutla ilgili bütün gelişme ve uygulamaların bir çeşit laboratuvarı niteliği kazanmıştır. Ülkenin genelinde konut sorunu ele alınmadan önce bile ilk teşebbüsler Ankara için gerçekleştirilmiş; konut sorununu çözme işinde devletin aktif olarak rol almasının söz konusu olmadığı zamanlarda bile Ankara için özel kanunların çıkarılması ve ödeneklerin ayrılması gibi pek çok konuda işe buradan başlanmış, sonra ülkenin geneline yaygınlaştırılmıştır. Başkent olduğu ilk yıllarda, yarışma sonucunda belirlenen yabancı uzmanlarca şehir planlaması yapılmış ancak, planın uygulanmasında ve devamlılığında tam bir başarı sağlanamamıştır. Bütün önlem ve uygulamalara rağmen çeşitli sebeplerle iç göç alması ve nüfus yoğunluğunun yaşanması hızlı ve sağlıksız kentleşmeye yol açmış; konut ihtiyacı, her dönemde farklı standartta ve boyutta daima var olmuştur. Dar ve orta gelir grubu için 1935 yılında Ankara Bahçelievler’de başlayan konut kooperatifçiliği daha sonraki yıllarda yanlış uygulamalarla pek çok örnekte amacından sapmıştır. Ucuz konut edinmenin bir diğer yolu olan konut ortaklıkları ise özel sektörün yüksek kâr ve ticari çıkarları önceleyen lüks konut üretimiyle başka bir alana kaymıştır. Kentsel dönüşüm projeleri pek çok semtte gecekondu gerçeğinin sağlıklı yapılara dönüşmesini sağlamakla birlikte ekonomik ömrünü tamamlamayan kıymetli arsalar üzerindeki binaların yıktırılarak yüksek katlı “plaza” ve “rezidanslar”a dönüşmesiyle alt yapı ve ulaşımda yarattığı yoğunluk ve estetik açıdan çarpık kentleşmeye sebep olmuştur. Ayrıca, son on beş yılda Ankara’da konut sorunu sık değişen imar planı uygulamalarıyla farklı bir boyuta evirilmiş, yüksek rant geliri için ana yol ve yakınındaki yerlerde yirmi ve otuzu aşan çok katlı binalar sebebiyle konut arzında fazlalık söz konusu olmuştur.
Anahtar sözcükler: Ankara’da kentleşme, konut sorunu, konut kooperatifler