Yargıtay Kararları Işığında Eser ve Kira Sözleşmelerinde Vekâletsiz İşgörme Hükümlerinin Uygulama Sınırlarının Aşılması

Türk Borçlar Kanunu'nun 10. Yılı Sempozyumu, Ankara, Türkiye, 19 - 20 Ekim 2022, ss.31, (Özet Bildiri)

Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
Basıldığı Şehir: Ankara
Basıldığı Ülke: Türkiye
Sayfa Sayıları: ss.31
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Borç ilişkisinin kaynaklarından birisi olan vekâletsiz işgörme kurumunun unsurları oldukça tartışmalıdır. Bu tartışmalar, vekâletsiz işgörmenin türlerinin belirlenmesinde ve uygulama sınırlarının tespitinde güçlüklere yol açmaktadır. Türk Hukukunda 1950’li yıllardan itibaren hâkim olan objektif görüş çerçevesinde işgörenin başkasına ait bir işi görmesi unsuru ön plana çıkarken, işgörme amacı unsuruna gereken önemin verilmediği görülmektedir. Nitekim bu yaklaşım Yargıtay’ı da etkilemiştir. Yargı kararlarında işgörme amacı unsuru genellikle görmezden gelinmektedir. Bunun sonucunda vekâletsiz işgörmenin türleri de net bir şekilde sınıflandırılamamaktadır. Vekâletsiz işgörme kurumu esas itibariyle ikiye ayrılarak incelenmektedir. Bir başkası yararına başkası için işgörmeyi kapsayan gerçek vekâletsiz işgörme ile başkasına ait bir işi bencil bir amaç güderek kendi yararına görmeyi ifade eden gerçek olmayan vekâletsiz işgörme ayrımı öğretide uzun zamandır varlığını sürdürmektedir. Gerçek vekâletsiz işgörmenin, sözleşmeye yakın sonuçlar doğuran caiz bir işgörme olarak nitelenebilmesi için iki özel unsurun da somut olayda bulunması gerekir. Bu özel unsurlar, işsahibinin işin görülmesine ilişkin müdahale yasağının yokluğu ve işgörmenin işsahibi için gerekli olmasıdır. Caiz bir işgörmeye ilişkin bu özel unsurlar da yargı kararlarında gerektiği gibi denetlenmemektedir. Böylece vekâletsiz işgörmenin, uygulama alanını aşan olaylara tatbiki kaçınılmaz olmaktadır. Bilhassa eser ve kira sözleşmelerinde vekâletsiz işgörme hükümlerinin uygulandığı olay grupları, bu sınır aşan uygulamalar bakımından göze çarpmaktadır. ANAHTAR KELİMELER: başkasına ait iş, işgörme amacı, ilave iş, sözleşme dışı iş, kiralanana yapılan zorunlu ve faydalı masraflar