AZALARAK BİTMESİ GEREKEN BİR MÜESSESE “İSTİSNAİ MEMURLUK”
2. ULUSLARARASI BİLİMSEL ARAŞTIRMALAR VE YENİLİKÇİ ÇALIŞMALAR SEMPOZYUMU, Balıkesir, Türkiye, 2 - 05 Mart 2022, ss.1237-1238, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: Balıkesir
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.1237-1238
- Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Adresli: Hayır
Özet
İdarenin vermekle yükümlü olduğu kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinde görevli kimselere kamu personeli adı verilir. 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununda kamu hizmetlerini yerine getirmek üzere 3 tip istihdam tipi belirlenmiştir. Bunlar; memur, sözleşmeli personel ve işçi statüleridir.
Memur kavramı ile, “Devlet ve diğer kamu tüzel kişiliklerince genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmetlerini ifa ile görevlendirilen” personeller kastedilmektedir. Sözleşmeli personel, “Kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, Cumhurbaşkanınca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde, ihdas edilen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen” statüyü anlatmak için kullanılır. Bunlar işçi sayılmayan kamu görevlileridir. İşçi statüsü ise, özel hukuk hükümlerine tabi olarak, belirsiz süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan sürekli işçiler ile mevsimlik veya kampanya işlerinde ya da orman yangınıyla mücadele hizmetlerinde ilgili mevzuatına göre geçici iş pozisyonlarında altı aydan az olmak üzere belirli süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan görevlilerdir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, kimi kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinde istisnai memurlardan da yararlanılabilmesine imkan vermiş ve buna ilişkin usulleri düzenlemiştir. İstisnai memurlar, kamudaki sınav süreçlerine bağlı kalmaksızın ataması yapılabilen personellerdir. Bu statüye atama yapılabilmesi için bahsi geçen kanunda öngörülen genel şartların taşınması yeterlidir. İstisnai memurlar; kanundaki atanma, sınavlar, kademe ilerlemesi ve derece yükselmesi gibi hükümlere tabi değildir.
Kamu hizmetine girme 1982 Anayasasında düzenlenen siyasal haklar arasındadır. 1982 Anayasasının 70. Maddesinde; “Hizmete Girme” başlığı altında ilgili düzenleme, “Her Türk, kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir. Hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez.” şeklinde ifade edilmiştir. Maddede görüleceği üzere, kamu hizmetine girme tüm Türkiye Cumhuriyeti yurttaşlarına tanınmış bir haktır. Bu sebeple kamuda istihdam edilmenin ayrım gözetmeksizin, nesnel, objektif ve genel geçer koşullara bağlanması gerekmektedir. Aksi halde kamu personel sisteminin temel ilkelerinden olan liyakat ilkesinin sağlıklı bir şekilde tesis edilmesi imkanı olmayacaktır.
Bu çalışmada istisnai memur kavramı anlatılmıştır. Bu kapsamda kamu personel sistemindeki istihdam türleri tanımlanarak, istisnai memur kavramının özellikleri ve başlıca istisnai memurluklar sıralanmıştır. İstisnai memur statüsünün diğer istihdam türlerinden ayrılan yanları vurgulanarak, ideal bir kamu personel sistemindeki yeri analiz edilmiştir.
Anahtar Kelimeler—İstisnai Memur; Kamu Personel Sistemi; Liyakat; Devlet Memurları Kanunu.
People in charge of performing the public services that the administration is obliged to provide are called public personnel. In the Civil Servants Law No. 657, 3 types of employment have been determined to perform public services. These; civil servant, contracted personnel and worker status.
By the concept of civil servant, it is meant the personnel who are "assigned to perform the primary and permanent public services carried out by the state and other public legal entities in accordance with the principles of general administration". The contracted personnel “shall comply with the principles and procedures determined by the President of the Republic in temporary jobs that are necessary for the preparation, realization, operation and operability of the important projects included in the development plan, annual program and work programs, and which require special professional knowledge and expertise, exclusively for obligatory and exceptional cases. It is used to describe the "status that is decided to be employed with a contract limited to the financial year, in the positions created within the framework of the financial year". These are public officials who are not considered workers. The worker status, on the other hand, “is the permanent workers who are employed with indefinite-term employment contracts, subject to the provisions of private law, and the employees who are employed with fixed-term employment contracts for less than six months in seasonal or campaign works or in temporary work positions in accordance with the relevant legislation in forest fire fighting services.”
The Civil Servants Law No. 657 allowed the use of exceptional civil servants in the performance of some public services and regulated the procedures related to this. Exceptional civil servants are personnel who can be appointed regardless of the examination processes in the public. In order to be appointed to this status, it is sufficient to meet the general conditions stipulated in the aforementioned law. exceptional officers; It is not subject to the provisions of the law such as appointment, examinations, advancement and degree promotion.
Access to public service is among the political rights enshrined in the 1982 Constitution. In Article 70 of the 1982 Constitution; The relevant regulation under the heading "Entry into public service" states, " Every Turk has the right to enter public service. No criteria other than the qualifications for the office concerned shall be taken into consideration for recruitment into public service.” expressed as. As can be seen in the article, entering the public service is a right granted to all citizens of the Republic of Turkey. For this reason, employment in the public sector should be subject to objective, objective and generally accepted conditions without discrimination. Otherwise, it will not be possible to establish the principle of merit, which is one of the basic principles of the public personnel system, in a healthy way.
In this study, the concept of exceptional civil servant is explained. In this context, the types of employment in the public personnel system are defined and the characteristics of the exceptional civil servant concept and the main exceptional civil servants are listed. Emphasizing the distinguishing aspects of exceptional civil servant status from other types of employment, its place in an ideal public personnel system has been analyzed.
Keywords- Exceptional Civil Servant; Public Personnel System; Merit; Civil Servants Law.