İşitme Engelli Öğrenicilere Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi: Mevcut Durum ve Öneriler
ISOHTEL, İstanbul, Türkiye, 21 - 22 Eylül 2024, ss.11-12, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: İstanbul
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.11-12
- Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi, son yıllarda çeşitli alanlarda ilerlemeler kaydetmiş olsa da
özellikle özel gereksinimli bireylerin dil edinimi konusunda araştırmalara ihtiyaç duyulmaktadır.
D-AOBM’de işaret dili tanımlayıcıları, işaret dilinin dilsel ve şematik yetkinliklerinin vurgulanması
gibi referanslar yer almaktadır (CEFR, 2020). Buna rağmen yabancı dil olarak Türkçe öğretimi
alanında işitme engelli öğrenicileri desteklemeye yönelik akademik çalışmalarda önemli bir boşluk
bulunmaktadır. Bu bağlamda eğitimde kapsayıcılık, işitme engelli bireylerin dil öğrenim sürecine tam
katılımını sağlamak ve öğrenme deneyimlerini iyileştirmek için uygun pedagojik yaklaşımlar ve
destekleyici ortamlar yaratmayı içermektedir. Bu çalışma, eğitimde kapsayıcılığı desteklemeyi, işitme
engelli bireylere yönelik yabancı dil olarak Türkçe öğretiminin mevcut durumunu tespit etmeyi,
değerlendirmeyi ve konu hakkında öneriler sunmayı amaçlamaktadır. Ayrıca, işitme engellilerin
yabancı dil öğrenme sürecine yönelik farkındalık oluşturmayı hedeflemektedir. Türkiye'de, işitme
engelli bireyler için yabancı dil olarak Türkçe öğretim programının olmaması konu ile ilgili çalışmalar
yapılmasını gerekli kılmaktadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden anlatı analizi deseni
kullanılmıştır. Yabancı dil olarak işitme engelli bireylere Türkçe öğreten bir öğretici amaçlı örnekleme
göre seçilmiş ve katılımcı ile yarı yapılandırılmış sorulardan oluşan derinlemesine görüşmeler
gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın kapsamı belirlenirken dil öncesi (doğuştan işitme engelli olan) ve dil
sonrası (sonradan işitme engelli olan) işitme engeli yaşayan bireyler referans alınmıştır. Görüşmelerde
toplanan veriler tematik anlatı analiziyle incelenmiştir. Bu analiz, öğreticinin deneyimlerinden yola
çıkarak işitme engelli uluslararası bireylere Türkçe öğretiminde karşılaşılan zorluklar, stratejiler ve
ihtiyaçlar üzerinde yeni çalışma alanlarına olanak sağlayacaktır. Katılımcının deneyimleri, işitme
engelli bireyler için daha erişilebilir ve etkili öğretim yöntemlerinin geliştirilmesi açısından kritik bir öneme sahiptir. Ayrıca söz konusu deneyimler konu hakkında çıkarımlar yapılabilmesi için veriler
sunmaktadır. Bu görüşmede öğreticinin deneyimleri, karşılaştığı zorluklar ve dil öğretimini
geliştirmeye yönelik önerilerine yer verilmiştir. Öğreticinin gözlemlerine ve deneyimlerine dayalı
olarak, yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde işitme engellilere yönelik mevcut eğitim materyalleri ve
yöntemlerinin neler olabileceği değerlendirilmiştir. Çalışma sonucunda elde edilen araştırma bulguları;
işitme engelli bireylerin yabancı dil olarak Türkçe öğretimine özgü bir programın olmadığını, işaret
dili bilen uzman öğreticilerin ve uygun materyallerin eksikliğini göstermektedir. Ayrıca, işitme engelli
bireylerin dil öğrenme sürecine yönelik farkındalık artırıcı çalışmaların yapılması gerektiğini
belirtmektedir. Çalışmanın işitme engelli bireylere yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde mevcut
durumun değerlendirilmesine, önerilerden hareketle alandaki eksikliklerin giderilmesine ve işitme
engelli bireylerin dil öğrenme süreçlerinin iyileştirilmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.