Vekâletsiz İşgörme (Özel Uygulama Hali: Acil Tıbbi Müdahaleler)


Kaya Ü.

Yetkin Basım Yayım ve Dağıtım, Ankara, 2020

  • Yayın Türü: Kitap / Araştırma Kitabı
  • Basım Tarihi: 2020
  • Yayınevi: Yetkin Basım Yayım ve Dağıtım
  • Basıldığı Şehir: Ankara

Özet

Borç ilişkisinin kaynaklarından biri olarak kabul edilen vekâletsiz işgörme kurumu, kanuni düzenlemede; bir başkası yararına işgörmenin söz konusu olduğu gerçek vekâletsiz işgörme ile kendi yararına işgörmeyi esas alan gerçek olmayan vekâletsiz işgörmeyi kapsayacak şekilde düzenlenmiştir. Buna karşılık vekâletsiz işgörme kurumunun ortaya çıkış sebepleri incelendiğinde esas itibariyle gerçek vekâletsiz işgörmenin bu kurumun temelinde yer aldığı görülür. Vekâletsiz işgörmeden bahsedilebilmesi için, bir işin görülmesi, başkasına ait bir işin bulunması, işgörenin bir başkası yararına işgörme amacı ile hareket etmesi ve onun yetkili veya yükümlü olmadan işgörmesi gereklidir. Bu genel unsurların yanında iki özel unsurun da gerçekleşmesiyle işgören ve işsahibi arasında kanundan doğan özel bir borç ilişkisi vuku bulur. Özel unsurlar, işgörmenin işsahibinin müdahale yasağına aykırı olmaması ve işgörmenin işsahibi için gerekli olmasıdır. Bu özel borç ilişkisi sonucunda sözleşmeye oldukça benzeyen hukuki sonuçlar ortaya çıkar. Genel ve özel unsurların gerçekleştiği caiz vekâletsiz işgörme ilişkisi sonucunda bir taraftan işgörenin işgörmeden sonra zararsız halde tutulması amaçlanırken diğer taraftan işsahibinin istenmeyen müdahalelerden korunması sağlanmaya çalışılır. Genel ve özel unsurları taşıyan bir işgörme, hukuka uygun bir müdahale olarak kabul edilir.

            Vekâletsiz işgörmenin hukuki sonuçları vekâlet sözleşmesine benzerlik göstermektedir. Nitekim vekâletsiz işgörmenin hüküm ve sonuçları tespit edilirken sık sık vekâlet hükümlerine başvurulur. İşsahibi, vekâletsiz işgörmeyi sonradan uygun bulabilir. Bu halde vekâlete ilişkin hükümler uygun düştüğü ölçüde başından itibaren işgören ve işsahibi arasındaki ilişkiye uygulanır.

 

Anahtar Kelimeler: Negotiorum gestio, Başkasına ait iş, İşgörme amacı, Vekâleti olmadan işgörme.