Tıbbi Radyasyon Fiziği

Gönültaş, LEVENT

Tıbbi Radyasyon Fiziği

Akademisyen Kitabevi, Ankara, 2022

Yayın Türü: Kitap / Araştırma Kitabı
Basım Tarihi: 2022
Yayınevi: Akademisyen Kitabevi
Basıldığı Şehir: Ankara
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Radyasyon Fiziği; radyasyonun oluşumu, kaynaktan çıkıp madde ile etkileşimi ve ortamda yok olmasına kadar geçen süreçte radyasyonun her türlü değişiminin deney yoluyla incelenmesi ve matematiksel olarak ifade edilmesini sağlayan fiziğin alt dalıdır. Radyasyon fiziği, radyas- yonun hâkim olduğu tüm ön lisans, lisans ve lisans üstü programlarda önemlidir. Medikal Fizik (Sağlık Fiziği) ve Radyasyondan Korunma li- sans üstü programları en önemli olanlarıdır. Bu programlardan mezun olan kişiler Medikal Fizik Uzmanı ve Radyasyondan Korunma Uzmanı derecesine sahip olurlar. Medikal Fizik Uzmanları; Tıbbi Görüntüleme, Nükleer Tıp ve Radyasyon Onkoloji Kliniklerinde ölçülmüş radyasyon dozunun amaca uygun şekilde verilmesini sağlayarak hastanın yapılan görüntülemeden veya tedaviden maksimum faydayı görmesini hedef- lerler. Radyasyondan Korunma Uzmanı hastanın, radyasyon çalışanı- nın ve halkın radyasyondan korunması hususunda gerekli önlemleri al- mak ve uygulamakla yükümlü kişidir. Ayrıca Medikal Fizik Uzmanları aldıkları eğitim ile Radyasyondan Korunma Uzmanı yetkinliklerini de taşırlar. Ön lisans programlarında ise radyasyon fiziği; tıbbi görüntü- leme teknikerliği, radyoterapi teknikerliği, biyomedikal cihaz teknoloji teknikerliği başta olmak üzere radyasyonla ilişkilendirilen daha birçok ön lisans programında önemlidir. Lisans programlarında ise radyasyon fiziği; fizik, mühendislik, diş hekimliği, tıp eğitimi başta olmak üzere birçok lisans programında ders olarak okutulmaktadır.

Radyasyon fiziği uygulamanın yanı sıra cihaz üretimine öncülük etmektedir. Bu sebeple kitap oluşturulurken uygulamada fayda sağla- yacak bilgiler yanı sıra ilgili alanlarda inovasyona merak salan okurlar için de öğretici bilgilere yer verilmiştir. Örneğin bir X-ışın tüpü üretmek isteyen kişi X-ışın tüpü çalışma prensibini öğrenirken katota uygulanan akım ile elektron çıktığını ve uygulanan voltaj ile hızlanan elektronların anota çarparak X-ışını oluşturduğunu bilmesinin yanı sıra uygulanan akım ile üretilen elektron/X-ışını sayısı ve enerjisini hesaplayabilmeli- dir. Ya da anot katot malzemesinin, yüksek ısılara dayanabilecek ve dü- şük enerjilerde elektron ve X-ışını salabilecek özellikte olması gerektiği- ni bilmeli fakat aynı zamanda iş fonksiyonunu da hesaplayabilmelidir. Ancak bu suretle acaba inovatif bir X-ışın tüpü üretebilir miyim? diye düşünecektir.

Sonuç olarak önemli olan meraktır, merakımızı ürüne dönüştürecek olan ise bilgiler ve ispatlı temele dayanan hesaplamalardır. Ancak bu suretle olayın en temeline inerek var olan ürünlerdeki problemler çözü- lerek, gerekli Ar-Ge sonucu inovatif, evrensel ürünler üretilebilir.

Bu kitapta X-ışın tüpünde oluşan Penumbra için yeni bir formül türetilmiştir. Bu durum aslında yukarıda yazdığım tavsiyenin bir te- zahürüdür. Kitap oluştururken Penumbra kısmında fiziksel Penumbra hesabında hali hazırda Dünyada kullanılan formülün temeline inerek ispatlamaya çalışırken, X-ışın tüpü içerisinde anotun hasta düzlemine paralel olduğu varsayılarak türetildiğini gördüm. Fakat sizinde bildiği- niz gibi Çizgisel Odaklama Prensibinden yararlanmak ve hastaya X-ışı- nının diverjanslı olarak gitmesini sağlamak için anot açılandırılmıştır. Buda tamamen oradaki geometriyi değiştirdiği için Penumbra formülü de değişecektir. Hatta katot ve anot tarafında Penumbra formülünün farklı olması da gerekmektedir.

Merak eden, her şeyin temeline inerek öğrenmenin önemini kavrayan ve insanlık için üreten, Aziz Vatanımızın refahı için destek olan Mucitlerimize ve Sağlık Çalışanlarımıza katkı sağlaması temennisi ile...