THE ROLE OF POSTER DESIGN IN EXPRESSING CULTURAL INDICATORS: A CONTEMPORARY INTERPRETATION OF NASREDDİN HODJA POSTERS

Creative Commons License

Bakar Fındıkcı M., Kartopu S.

TURKISH ONLINE JOURNAL OF DESIGN, ART AND COMMUNICATION (TOJDAC), cilt.16, sa.1, ss.401-421, 2026 (TRDizin)

Özet

Türk halk kültürünün en köklü ve sevilen figürlerinden biri olan Nasreddin Hoca, yüzyıllardır sözlü gelenek aracılığıyla korunmuş ve kuşaktan kuşağa aktarılmıştır. Sade dili, güçlü mizah anlayışı ve eleştirel bakışıyla öne çıkan fıkraları, yalnızca eğlence unsuru olmakla kalmayıp aynı zamanda düşündürücü nitelikler taşır. Günlük yaşamın sıradan olaylarını hiciv yoluyla ve herkesin anlayabileceği bir biçimde ele alan bu anlatılar, çoğu zaman derin felsefi, etik ve ahlaki mesajlar barındırır. Bu yönüyle Nasreddin Hoca’nın hikâyeleri toplumun kültürel dokusunu yansıtır, geçmiş ile bugünü birbirine bağlar, kuşaklar arası ilişkileri güçlendirir ve günümüzde de geçerliliğini koruyarak popülerliğini sürdürür. Bu çalışma, öğrencilerin kültürel değerleri daha derinlemesine keşfetmelerine ve onları modern grafik tasarım araçlarıyla yeniden yorumlamalarına imkân tanımayı amaçlamaktadır. Nasreddin Hoca fıkralarının hem mizahi yüzeyi hem de sembolik ve eleştirel katmanları incelenerek öğrencilerin bu anlatıları yaratıcı afiş tasarımlarına dönüştürmeleri teşvik edilmektedir. Böylelikle öğrenciler, kültürel mirasa dair daha incelikli bir bakış açısı geliştirirken, bu mirası çağdaş görsel dilin estetiğiyle ifade etme konusunda da yönlendirilmektedir. Bu kapsamda araştırmaya Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Mimarlık ve Güzel Sanatlar Fakültesi Görsel İletişim Tasarımı Bölümü’nde Bilgilendirme Tasarımı dersi alan 37 öğrenci katılmıştır. Öğrencilerin çalışmaları nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman analizi yöntemiyle ve görsel okuryazarlık bağlamında detaylı biçimde incelenmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda Nasreddin Hoca’nın kültürel mirasının tasarımsal olarak nasıl yeniden hayat bulduğunu ve bu sürecin öğrencilerin yaratıcılık, görsel okuryazarlık ve kültürel farkındalık becerilerini nasıl etkilediğini ortaya koymuştur. 

Anahtar Kelimeler: Afiş, Gösterge, Grafik tasarım, Nasreddin Hoca. 

Nasreddin Hodja, one of the most deeply rooted and beloved figures in Turkish folk culture, has been preserved through oral tradition for centuries and passed down across generations. His anecdotes, known for their simple language, strong sense of humor, and critical perspective, not only entertain but also provoke thought. Though they address ordinary events of daily life with satire and are accessible to all, these brief narratives often contain profound philosophical, ethical, and moral messages. In this respect, Nasreddin Hodja’s stories reflect the cultural fabric of society, bridge the old and the new, and strengthen intergenerational bonds, maintaining their popularity to this day. This study aims to enable students to explore cultural values more deeply and reinterpret them using modern graphic design tools. By analyzing both the humorous surface and the symbolic, critical depth of the anecdotes, students are encouraged to transform these narratives into creative poster designs. In doing so, they develop a more nuanced perspective on cultural heritage and are guided to express this legacy through the aesthetics of contemporary visual language. Within this scope, 37 students enrolled in the Information Design course in the Department of Visual Communication Design at Ankara Yıldırım Beyazıt University, Faculty of Architecture and Fine Arts, participated in the study. The students’ work was examined in detail through the document analysis method which is one of the qualitative research approaches within the context of visual literacy. The findings reveal how Nasreddin Hodja’s cultural heritage is revived through design and how this process influences students’ creativity, visual literacy, and cultural awareness skills.

Keywords: Poster, signifier, graphic design, Nasreddin Hodja.