SOSYAL PAYLAŞIM AĞLARINDA YER ALAN KARİKATÜRLERDE GÖÇMENLERE YÖNELİK NEFRET SÖYLEMİ: X ÖRNEĞİ
14. INTERNATIONAL "COMMUNICATION IN THE NEW WORLD" CONGRESS, Kütahya, Türkiye, 11 - 12 Nisan 2025, ss.421-422, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: Kütahya
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.421-422
- Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Abstract
Social networks allow individuals to socialize in the virtual space using technological opportunities, freely express their thoughts, and construct their own narratives to share with society. Platforms such as X (Formerly Twitter), Instagram and Facebook incorporate fundamental characteristics of new media, including hypertextuality, dissemination, virtuality, and interactivity, thereby exerting a significant influence on individuals and, consequently, society. However, these platforms also serve as environments where hate speech can be disseminated through text, images, videos, poetry, or caricatures, facilitating the proliferation of hate crimes. caricatures, as powerful communication tools that integrate visual and verbal elements, can reach large audiences due to their ironic and striking narratives. These forms of expression, which use humor to convey criticism sharply, may at times include discriminatory, racist, sexist, or exclusionary discourse. With the acceleration of digitalization, caricatures that rapidly spread on social media have become instruments for the reproduction and reinforcement of hate speech. Caricatures often reinforce societal biases. They may demean or marginalize specific groups, and normalize or legitimize hate speech under the guise of humor can contribute to the broader dissemination of hateful discourse. Anti-migrant rhetoric is also being reproduced and spread in various forms on digital media platforms. Although caricatures have historically served as an artistic medium for critically addressing social events, they are increasingly being used as tools for disseminating hate speech through social media. As a social media platform, X in particular, stands out as a space where hate speech is reconstructed through tagging, trolling, and bot accounts. Viral caricatures are not only shared by individual users but are also actively disseminated by groups with ideological or political agendas, thereby amplifying the societal impact of hate speech. This study aims to analyze hate speech against migrants through caricatures shared on the X platform by examining the structure and types of hate speech. It explores the role of caricatures in spreading hate speech, the boundaries between humor and criticism, and how such content shapes societal perceptions. In the study, immigrant-themed caricatures shared on X between 01.01.2015-01.04.2025 were obtained by using the words ‘göçmen’, ‘karikatür’, ‘Türkiye’, ‘Suriye’, ‘caricature’, ‘cartoon’ ve ‘immigrant’. The caricatures were analyzed using Roland Barthes' semiotic analysis method. Based on international legal criteria for hate speech, the study examines the linguistic and visual codes employed in these caricatures and the discourse strategies used to reinforce anti-migrant sentiment. The findings reveal how othering, criminalization, and cultural discrimination are legitimized under the pretext of humor.
Keywords: Hate speech, Social media, X, Caricature, Migrant.
Öz
Web 2.0 teknolojisine dayanan sosyal medya, günümüzde geleneksel medyanın birçok işlevini üstlenmiş ve bireylerin profesyonel bir medya yazarı gibi içerik üretmesine olanak tanımıştır. Sosyal paylaşım ağları, bireylerin teknolojinin sunduğu imkanları kullanarak sanal ortamda sosyalleşmelerine, düşüncelerini özgürce ifade etmelerine ve kendi dünyalarını inşa ederek toplumun diğer bireyleriyle paylaşmalarına olanak tanımaktadır. Özellikle X(Önceden Twitter), Instagram ve Facebook gibi platformlar, yeni medyanın temel özellikleri olan hipermetinsellik, yayılım, sanallık ve etkileşimselliği bünyelerinde barındırarak bireyler ve dolayısıyla toplum üzerinde güçlü bir etki yaratmaktadır. Ancak, bu platformlarda nefret söylemi; metin, resim, video, şiir veya karikatür yoluyla ifade edilerek nefret suçlarının yaygınlaşmasına zemin hazırlayabilmektedir. Karikatürler, ironik ve çarpıcı anlatımları sayesinde geniş kitlelere ulaşabilen, görsel ve sözlü unsurları bir arada barındıran güçlü iletişim araçlarıdır. Mizah unsurunu kullanarak eleştiriyi sert bir şekilde ifade eden bu içerikler, kimi zaman ayrımcı, ırkçı, cinsiyetçi veya ötekileştirici söylemler içerebilmektedir. Dijitalleşmenin hız kazanmasıyla birlikte, sosyal medyada hızla yayılan karikatürler, nefret söyleminin yeniden üretildiği ve pekiştirildiği araçlar haline gelebilmektedir. Toplumda var olan önyargıları pekiştiren, belirli grupları aşağılayan veya marjinalleştiren karikatürler, mizah adı altında nefret söylemini normalleştirme ve meşrulaştırma işlevi görebilmektedir. Kısa sürede geniş kitlelere ulaşabilen bu tür içerikler, nefret söylemlerinin daha fazla insana erişmesini ve toplumda yaygınlaşmasını kolaylaştırmaktadır. Göçmen karşıtı söylemler de dijital medya platformlarında farklı biçimlerde yeniden üretilmekte ve yayılmaktadır. Karikatür, tarih boyunca toplumsal olayları eleştirel bir perspektifle ele alan bir sanat dalı olsa da günümüzde sosyal medya aracılığıyla nefret söyleminin bir aracı olarak da kullanılabilmektedir. X platformu, etiketleme, troller ve bot hesaplar aracılığıyla nefret söyleminin yeniden inşa edildiği bir alan olarak öne çıkmaktadır. Viral hale gelen karikatürler, yalnızca bireysel kullanıcılar tarafından değil, ideolojik veya politik ajandası olan gruplar tarafından da yaygınlaştırılarak nefret söyleminin toplumsal düzeyde etkisini artırmaktadır. Bu çalışmada, nefret söyleminin yapısı ve türleri incelenerek, X platformunda paylaşılan karikatürler üzerinden göçmenlere yönelik nefret söyleminin analizi amaçlanmaktadır. Karikatürlerin nefret söyleminin yayılımındaki rolü, mizah ve eleştiri sınırlarının nasıl belirlendiği ve bu tür içeriklerin toplumsal algıyı nasıl şekillendirdiği üzerine değerlendirmeler yapılacaktır. Çalışmada, 01.01.2015-01.04.2025 tarihleri arasında X platformunda paylaşılan göçmen temalı karikatürlere, ‘göçmen’, ‘karikatür’, ‘Türkiye’, ‘Suriye’, ‘caricature’, ‘cartoon’ ve ‘immigrant’ kelimeleri kullanılarak ulaşılmıştır. Karikatürler, Roland Barthes’ın göstergebilimsel çözümleme yöntemiyle analiz edilmiştir. Uluslararası hukuk çerçevesinde nefret söylemi kriterleri dikkate alınarak, bu karikatürlerin hangi dilsel ve görsel kodlarla üretildiği ve hangi söylem stratejileriyle göçmen karşıtı algıyı pekiştirdiği analiz edilmiştir. Bulgular, mizah adı altında ötekileştirme, kriminalizasyon ve kültürel ayrımcılığın nasıl meşrulaştırıldığını ortaya koymaktadır. Sosyal medya platformlarının nefret söylemiyle mücadelede daha güçlü denetim mekanizmaları geliştirmesi ve medya okuryazarlığının artırılması gerekmektedir. Bu bağlamda çalışma, dijital medya etiği ve ifade özgürlüğü arasındaki sınırları tartışmaya açarak akademik ve toplumsal farkındalığa katkı sunmayı hedeflemektedir.
Anahtar kelimeler: Nefret söylemi, Sosyal medya, X, Karikatür, Göçmen.